در آستانه نشست عمومی سالانهٔ سازمان ملل متحد، دیپلمات‌ها جهان را گرفتار بحران و آشفتگی توصیف می‌کنند

در حالی‌که دو جنگ در اروپا و خاورمیانه همچنان در جریان است و اقتصاد جهانی در حال تغییر و نظم بین‌المللی نیز دستخوش تحول شده، رهبران جهان برای شرکت در نشست سالانه مجمع عمومی سازمان ملل به نیویورک می‌روند؛ جهانی که به‌گفته دیپلمات‌ها نسبت به یک سال پیش به‌مراتب بی‌ثبات‌تر و غیرقابل‌پیش‌بینی‌تر شده است….

آسوشیتدپرس در گزارشی نوشته است که این روزها بر سر بسیاری از مسائل توافق میان دیپلمات‌ها دشوار است. اما اگر از آنها دربارهٔ اوضاع جهان در آستانهٔ نشست سالانهٔ مجمع عمومی سازمان ملل متحد سؤال شود، تقریباً همه، از رؤسای کشورها و دولت‌ها گرفته تا وزیران، تصویری از جهانی گرفتار آشوب و بحران‌های گسترده ارائه خواهند کرد.

به گزارش سایت زمانه، رهبران جهان روز سه‌شنبه ۳۱ شهریور / ۲۲ سپتامبر در حالی وارد نیویورک می‌شوند که دو جنگ در اروپا و خاورمیانه در حال تشدید است، اقتصاد جهانی در حال دگرگونی است، و نظم بین‌المللی در حال تغییر است. این جهانی است که شرایطش نسبت به همین زمان در سال گذشته به‌طور چشمگیری متفاوت شده است.

آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، اخیراً به خبرنگاران گفت: «رهبران جهان در دوره‌ای از عدم‌قطعیت عمیق در سازمان ملل متحد گرد هم خواهند آمد. در همان حال، قدرت در حال جابه‌جایی است. جهان در حال تغییر است و نهادهای ما نیز باید همراه با آن تغییر کنند.»

تنها در ۹ ماه گذشته، جهان شاهد عملیات نظامی مداخله‌گرانهٔ آمریکا بود که در جریان آن نیکولاس مادورو، رهبر ونزوئلا، ربوده و از قدرت کنار زده شد؛ پس از آن نیز در ایران، در پی حضور ده‌ها هزار تظاهرکنندهٔ مخالف حکومت در خیابان‌ها برای مقابله با نظام دینی حاکم، سرکوبی مرگ‌بار رخ داد. مدت کوتاهی بعد، آمریکا و اسرائیل حمله‌ای مشترک به ایران آغاز کردند که سرآغاز جنگی شد که همچنان ادامه دارد و دامنهٔ آن رو به گسترش است. این بحران اکنون تقریباً همهٔ کشورهای منطقه را درگیر کرده و در نهایت به بسته‌ شدن عملی تنگهٔ هرمز، یکی از آبراه‌های مهم منطقه منجر شده است.

در همین حال، جنگ بیش از چهارساله میان روسیه و اوکراین همچنان پایانی در چشم‌انداز ندارد. دو طرف طی روزهای اخیر حمله‌های نظامی‌شان را تشدید کرده‌اند و تلاش‌های متعدد دیپلماتیک برای پایان دادن به جنگ نیز تا کنون نتوانسته به پیشرفتی تعیین‌کننده منجر شود.

در ماه مه، شیوع ابولا در جمهوری دموکراتیک کنگو و اوگاندا بار دیگر پرسش‌هایی دربارهٔ آمادگی ناکافی جامعهٔ بین‌المللی برای مقابله با همه‌گیری بعدی مطرح کرد. زمین‌لرزه‌های مرگ‌بار در ونزوئلا و کلمبیا و همچنین سیلاب‌های ناگهانی گسترده در نپال و تبت نیز آثار فزایندهٔ گرمایش جهانی ناشی از فعالیت‌های انسانی بر جوامع سراسر جهان را برجسته کرد.

در گفت‌وگوهایی که پیش از نشست سالانه سازمان ملل متحد انجام شد، وزیران و سفیران کنونی و پیشین و همچنین مقام‌های دولتی از کشورهای مختلف جهان تصویری تیره از بحران‌هایی ترسیم کردند که جامعه بین‌المللی با آنها دست‌وپنجه نرم می‌کند و این پرسش را مطرح کردند که آیا سازمان ملل متحد و ۱۹۳ کشور عضو آن قادر خواهند بود به این بحران‌ها رسیدگی کنند یا نه. برخی از آنها به شرط فاش نشدن نامشان دربارهٔ نگرانی‌های بین‌المللی سخن گفتند.

رابرت وود، سفیر پیشین آمریکا که در دوره دولت‌های جمهوری‌خواه و دموکرات در نمایندگی آمریکا در سازمان ملل متحد خدمت کرده است، به آسوشیتدپرس گفت: «این مقطع حساسی است و باید ببینیم آیا می‌توان برخی از این مسائل را از راه دیپلماتیک حل کرد یا نه. سازمان ملل متحد واقعاً در نقطه‌عطف قرار دارد. در این تردیدی نیست. سال گذشته وضع بد بود و امسال هم چندان بهتر نشده است.»

یک دیپلمات اروپایی و یک مقام دیگر نیز با این ارزیابی موافقت کردند و گفتند جهان نسبت به همین زمان در سال گذشته وضع بهتری ندارد و حتی بی‌ثبات‌تر شده است. آنها به حمله‌های مختلف به حقوق بین‌الملل، فروپاشی یا فقدان تلاش‌های میانجی‌گرانه، و ادامهٔ ناتوانی جامعهٔ بین‌المللی در دستیابی به توافق همگانی دربارهٔ مسائلی همچون تغییرات آب‌وهوایی، صلح، و امنیت اشاره کردند.

مقام‌های حاضر در نشست افزون بر آنکه با دقت سخنرانی چهره‌های اصلی همچون دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، و مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران را دنبال خواهند کرد، امیدوارند از این گردهمایی سالانه برای دیدار با متحدان و رقیبانشان در حاشیهٔ نشست‌ها استفاده کنند. هدف آنها یافتن راهی برای شکستن بن‌بست در مسائلی همچون امنیت دریایی در تنگهٔ هرمز و هوش مصنوعی [هوشواره] افسارگسیخته، در کنار موضوع‌های دیگر، است.

وقتی از یکی از مقام‌های کشورهای خلیج فارس پرسیده شد که امیدوار است از این هفتهٔ پُر از نشست و دیدار چه چیزی به‌ دست آید، گفت: «خیلی خوب می‌شد اگر می‌توانستیم در صحنهٔ جهانی دوباره به حدّی از قابل‌ پیش‌بینی بودن برسیم.»

تونِ کاژر، وزیر خارجهٔ اسلوونی، گفت: «در روابط بین‌الملل همه‌چیز در حال تغییر است؛ دوستی‌ها در حال تغییرند و ائتلاف‌ها نیز تغییر می‌کنند. اما چیزی که ثابت می‌ماند منافع است. و مسئله این است که چگونه این منافع را با یکدیگر هماهنگ کنیم تا در صلح زندگی کنیم، نه در درگیری دائم.»