فرقه دموکرات آذربایجان فرقه دموکرات آذربایجان
هیئت مستقل بین‌المللی حقیقت‌یاب سازمان ملل درباره ایران روز دوشنبه ۳۰ شهریور تازه‌ترین گزارش خود را در شصت‌وسومین نشست شورای حقوق بشر در ژنو ارائه کرد. سارا حسین، رئیس این هیئت، گفت مردم ایران در ماه‌های گذشته هم‌زمان در معرض «سرکوب شدید دولتی» در داخل کشور و پیامدهای جنگ با آمریکا و اسرائیل قرار گرفته‌اند. گزارش که ۱۷ شهریور منتشر شده بود، امروز در نشست رسمی شورا مورد بررسی و گفت‌وگوی کشورهای عضو قرار گرفت….
بر اساس یافته‌های هیئت، سرکوب اعتراضاتی که از اواخر آذر و اوایل دی ۱۴۰۴ آغاز شد، نسبت به سرکوب‌های پیشین ابعادی گسترده‌تر پیدا کرد و نیروهای امنیتی در هر ۳۱ استان از نیروی مرگبار استفاده کردند. گزارش از تیراندازی مستقیم از پشت‌بام‌ها و نقاط مرتفع به سوی تجمع‌ها، استفاده از ساچمه‌های فلزی و حمله به مراکز درمانی سخن می‌گوید. هیئت نتیجه گرفته است شماری از این اقدامات، از جمله قتل، زندان، شکنجه و دیگر رفتارهای غیرانسانی، در چارچوب یک حمله گسترده و سازمان‌یافته علیه غیرنظامیان قرار گرفته و مصداق «جنایت علیه بشریت» است.
هیئت حقیقت‌یاب اعلام کرده است دست‌کم ۲۲۱ کودک، برخی تنها دو ساله، در جریان سرکوب جان باخته‌اند و ده‌ها هزار نفر نیز به‌طور خودسرانه بازداشت شده‌اند. بر پایه گزارش، بسیاری از بازداشت‌شدگان با شکنجه، سلول انفرادی، محرومیت از وکیل و ناپدیدسازی قهری مواجه شده‌اند. قطع سراسری اینترنت از ۱۸ دی ۱۴۰۴ نیز بیش از پنج ماه ادامه داشته و به گفته هیئت، دسترسی به اطلاعات و هماهنگی‌های امدادی را به‌شدت مختل کرده است.
گزارش همچنین بر افزایش استفاده از مجازات اعدام پس از اعتراضات تأکید دارد. بر اساس یافته‌های هیئت، بین اسفند ۱۴۰۴ تا مرداد ۱۴۰۵ دست‌کم ۲۹ مرد در پرونده‌های مرتبط با اعتراضات، پس از محاکمه‌های شتاب‌زده اعدام شده‌اند که پنج مورد در ملأعام بوده است. بیش از ۷۰ نفر دیگر، از جمله پنج زن و سه پسر، در زمان تهیه گزارش با خطر قریب‌الوقوع اعدام روبه‌رو بوده‌اند.
بخش دیگری از گزارش به جنگی اختصاص دارد که از ۹ اسفند ۱۴۰۴ با حملات آمریکا و اسرائیل به ایران آغاز شد. هیئت حقیقت‌یاب گفته است مردم ایران در این جنگ نیز در معرض نقض جدی حقوق بشر و حقوق بشردوستانه قرار گرفته‌اند و درباره دو حمله مشخص آمریکا «دلایل معقول» برای وقوع جنایت جنگی یافته است. نخست، حمله با موشک تاماهاوک به مدرسه ابتدایی شجره طیبه در میناب که بیش از ۱۵۰ نفر، از جمله حدود ۱۲۰ کودک، در آن کشته شدند؛ و دوم، حمله به مجموعه ورزشی و منطقه مسکونی لامرد که ۲۲ غیرنظامی را کشت. هیئت نتیجه گرفته است این حملات بدون رعایت کافی اصل تفکیک میان اهداف نظامی و غیرنظامی انجام شده‌اند و از نظر حقوق بین‌الملل «حملات بی‌تمایز» محسوب می‌شوند.
گزارش تأکید می‌کند مدرسه میناب از نظر ظاهری به‌روشنی یک مرکز آموزشی بوده و هیئت هیچ مدرکی پیدا نکرده است که نشان دهد هنگام حمله برای اهداف نظامی مورد استفاده قرار می‌گرفته است. به گفته بازرسان سازمان ملل، آمریکا پیش از حمله نتوانسته اطلاعات هدف را به‌درستی به‌روز و ماهیت نظامی ساختمان را تأیید کند؛ قصوری که هیئت آن را فراتر از «بی‌احتیاطی ساده» دانسته است. در مورد لامرد نیز بازرسان گفته‌اند مجموعه ورزشی از تأسیسات سپاه در مجاورت آن قابل تفکیک بوده است.
کاخ سفید یافته‌های مربوط به آمریکا را رد کرده و شورای حقوق بشر سازمان ملل را متهم کرده است که عملکردی جانبدارانه دارد. پنتاگون نیز گفته تحقیقات داخلی درباره حمله میناب ادامه دارد و هنوز نتیجه‌ای منتشر نشده است. در مقابل، نماینده ایران در نشست امروز شورای حقوق بشر، علی بحرینی، حملات آمریکا و اسرائیل و تحریم‌های اقتصادی را بخش اصلی نقض حقوق مردم ایران دانست و بار دیگر روایت حکومت را تکرار کرد که بخشی از اعتراضات به «خشونت سازمان‌یافته و مداخله خارجی» کشیده شده است. تهران پیش‌تر نیز ادعاهای مربوط به سرکوب سازمان‌یافته معترضان را رد کرده بود.
هیئت حقیقت‌یاب در پایان از جمهوری اسلامی و آمریکا خواسته است نقض حقوق بشر و حقوق بشردوستانه را متوقف کنند، خسارت کامل قربانیان را جبران کنند و از تکرار این اعمال جلوگیری شود. این هیئت همچنین خواستار پایان فوری جنگ و ازسرگیری تلاش‌های دیپلماتیک برای دستیابی به صلح پایدار شده است. مأموریت حقیقت‌یاب اختیار صدور حکم یا آغاز پرونده قضایی ندارد، اما اسناد و یافته‌های آن می‌تواند در آینده در تحقیقات قضایی ملی یا بین‌المللی مورد استفاده قرار گیرد.