هشتاد و پنچ سال پیکار با امپریالیسم و استبداد در راه تحقق حقوق کارگران و زحمتکشان؛ برای رهایی زنان از ستم جنسیتی و طبقاتی؛ برای تحقق حقوق خلقهای محروم ایران در تعیین حق سرنوشت؛ در راه برپایی آیندهای روشن و مترقی برای جوانان و دانشجویان کشور؛ و برای صلح، استقلال، آزادی، و عدالت اجتماعی!…
هممیهنان گرامی،
با فرارسیدن ۱۰ مهر ۱۴۰۵ هشتاد و پنج سال از تأسیس حزب تودهٔ ایران میگذرد. امروز هشتاد و پنج سال تاریخ حزب ما در بوتهٔ تحولات تاریخ معاصر میهن ما به قضاوت نهاده میشود. هیچ نیرو و حزب سیاسی دیگری را نمیتوان یافت که چنین تاریخ اثرگذار و مهمی در تحولات ایران معاصر داشته باشد. اعضا و هواداران حزب ما، حزب کارگران و زحمتکشان ایران، طی این هشتاد و پنج سال در راه رهایی میهن از بندهای استثمار و استعمار و برای استقلال و آزادی و عدالت اجتماعی فداکارانه رزمیدهاند. دهها هزار جانباخته و دهها هزار سال زندان و مهاجرت گواه زنده و انکارناپذیر سیمای رزمندهٔ حزبی است که ارتجاع و امپریالیسم، بهرغم همهٔ تلاشهای گوناگون و سرکوبهای خونینی که مرتکب شدهاند، هنوز آن را از جدیترین دشمنان منافع خودشان میدانند.
حزب تودهٔ ایران در یکی از طوفانیترین مقاطع تاریخ معاصر ایران تأسیس شد. در حالی که جنگ جهانی دوم ادامه داشت، و پس از آنکه نیروهای متفقین رضاشاه را از قدرت برداشتند و حکومت دیکتاتوری او سقوط کرد، حزب تودهٔ ایران به همّت زندانیان سیاسی کمونیست و میهندوست آزادشده از سیاهچالهای حکومت دیکتاتوری پهلوی اول، به رهبری سلیمان میرزا اسکندری، از رجال برجستهٔ نهضت مشروطیت ایران و از آزادیخواهان بنام کشور، در دهم مهر ۱۳۲۰ پایهگذاری شد. در نخستین کنگرهٔ حزب، که در ۱۰ مرداد ۱۳۲۳ با شرکت ۱۶۴ نماینده در دفتر مرکزی حزب برگزار شد، حزب تودهٔ ایران اصول مرام حزب را به این شرح اعلام کرد:
«اصل اول: حزب تودهٔ ایران حزب طبقات ستمکش، یعنی کارگران و دهقانان، روشنفکران آزادیخواه، و پیشهوران است؛ اصل دوم: حزب تودهٔ ایران طرفدار استقلال و تمامیت ایران است و علیه هر گونه سیاست استعماری نسبت به آن مبارزه میکند؛ اصل سوم: حزب تودهٔ ایران طرفدار همکاری دوستانه با کلیهٔ کشورهای آزادیخواه بر اساس تساوی حقوق ملل و حفظ صلح جهان است؛ اصل چهارم: حزب تودهٔ ایران طرفدار استقرار حکومت ملی و رژیم دموکراسی واقعی است؛ اصل پنجم: حزب تودهٔ ایران با آثار اقتصادی رژیمهای کهنهٔ اجتماعی مانند اقتصاد شبانی و فئودالیسم مبارزه میکند و طرفدار یک دستگاه اقتصادی مترقی و متمرکز مبتنی بر حفظ منافع اکثریت مردم ایران است.»
حزب تودهٔ ایران در نخستین برنامهٔ سیاسیاش «مبارزه بر ضد رژیم دیکتاتوری و استبداد و در راه استقرار دموکراسی و تأمین کلیهٔ حقوق فردی و اجتماعی، از قبیل آزادی زبان، قلم، عقیده، و اجتماعات» را در صدر کارهایش قرار داد. حزب ما در نخستین دوران زندگیاش بهسرعت به حزبی فراگیر، ملی، و رزمنده در راه احقاق حقوق کارگران و زحمتکشان کشور تبدیل شد. به اعتراف دوست و دشمن، حزب ما تحولات شگرفی در درون جامعهٔ استبدادزده و اسیر بندهای خرافات و مذهب ایجاد کرد و زمینهساز انقلاب فرهنگی، سیاسی، و اجتماعی گسترده و ژرفی در میهن ما شد که اثر دورانساز آن هنوز هم در بطن جامعهٔ ما چشمگیر و پابرجاست. حزب توده ایران اولین نیروی سیاسی بود که مسئله برابری حقوق زن و مرد را در دستور کار جامعه سنتی و عقب مانده آن روز قرار داد و در این رابطه در اولین برنامه خود در سال ۱۳۲۱ اصلاح قانون انتخابات و دستیابی زنان به حقوق برابر سیاسی را مطرح کرد و در این عرصه پیشتاز سازماندهی مبارزه زنان و طرح خواست های به حق آنان در جامعهٔ سنتی ایران بود. از جمله نخستین کارزارهای مهم حزب تودهٔ ایران مبارزه با رشد اندیشه های فاشیستی در ایران بود. نخستین نشریه رسمی حزب تودهٔ ایران در تاریخ ۴ اسفندماه ۱۳۲۰، شش ماه پس از سقوط حکومت رضا شاه منتشر شد. روزنامهٔ «سیاست» در پی امتناع حکومت از انتشار نشریه ای به عنوان ارگان مرکزی حزب با نام: «روزنامهٔ یومیه،ارگان حزب تودهٔ ایران» منتشر شد. «سیاست» طی ۱۵۹ شماره ای که انتشار یافت توانست نقش موثری در بسیج افکار عمومی مردم ما بر ضد فاشیسم و رشد آن در ایران ایفاء کند.
تشکیل «شورای متحدهٔ مرکزی کارگران و زحمتکشان کشور» در ۱۱ اردیبهشت ۱۳۲۳، که چهار سندیکای عمدهٔ کارگری کشور با بیش از ۵۰هزار عضو در آن شرکت داشتند، و تشکیل «جبههٔ آزادی» در تابستان ۱۳۲۳، که در بر گیرندهٔ ۴۴ روزنامه، یعنی بیش از نیمی از همهٔ مطبوعات کشور بود و روزنامهنگاران، مدیران روزنامهها، نشریههای مترقی، نویسندگان، و نمایندگان گروههای فرهنگی متعددی در آن شرکت داشتند، از جمله تلاشهای تاریخی حزب تودهٔ ایران برای پیشبرد مبارزهٔ مشترک و هماهنگ تودهها بر ضد استبداد و توطئههای امپریالیسم بریتانیا و آمریکا بود که قصد غارت کردن منابع ملی کشور، بهخصوص نفت، و تبدیل کردن ایران به نیمهمستعمره و پایگاه امپریالیسم در خلیج فارس و منطقهٔ غرب آسیا را داشتند.
فعالیت حزب ما در انتشار صدها کتاب و جزوهٔ علمی، نشریهها و مجلهها، هفتهنامهها و ماهنامههای پُرمحتوای سیاسی و اجتماعی و فرهنگی، و نشر گستردهٔ اندیشههای دورانساز مارکسیسم-لنینیسم در جامعه تأثیری ژرف و پُردامنه در دگرگونی و رشد حیات اجتماعی میهن ما داشته است. در تاریخ کشور ما نمیتوان حزب یا نیروی سیاسی دیگری یافت که چنین تأثیر شگرفی در شکل دادن به اندیشهها و ادبیات و فرهنگ چپ و مترقی ایران داشته باشد.
کودتای آمریکایی-بریتانیایی ۲۸ مرداد ۱۳۳۲، سرکوب خونین نهضت ملی شدن نفت، کشتار افسران تودهای و شماری از چهرههای ملی، دستگیری هزاران تن از اعضا و هواداران حزب و دیگر نیروهای ملی، و تبلیغات گسترده و مسموم ساواک شاهنشاهی در حمله به حزب تودهٔ ایران و ماهیت انقلابی حزب ما منجر به سالهای دشواری از مهاجرت سیاسی و مبارزهٔ مخفی حزب ما در ایران شد. با رشد جنبش انقلابی در ایران در دههٔ ۱۳۵۰، شرایط برای فعالیت گستردهٔ هستههای تودهای در ایران بهتر شد. کشتار وحشیانهٔ مردم معترض در میدان ژاله در ۱۷ شهریور ۱۳۵۷، و برقراری حکومت نظامی از صبح همان روز بدون اطلاع مردم، جنبش مردمی ضددیکتاتوری را با چالشی جدی روبهرو کرد. نشریهٔ تودهای «نوید» به سردبیری رفیق قهرمان و جانباخته رحمان هاتفی (حیدر مهرگان) در روز ۱۸ شهریور ۱۳۵۷ ضمن این ارزیابی که بهعلت برقراری حکومت نظامی در تهران و دیگر شهرهای ایران تظاهرات وسیع خیابانی که عمدهترین شیوهٔ مبارزهٔ مردم بوده عملاً بسیار دشوار شده است، شعار «اعتصاب عمومی» را مطرح کرد و نوشت: «تنها یک راه باقی است؛ مؤثرترین راه: با اعتصاب عمومی سراسری کودتای نظامی شاه علیه مردم را در هم شکنیم.» تجربهٔ پیروزی انقلاب بهمن ۵۷ نشان داد که این شعار تودهایها درست و بهموقع بود. عملی شدن اعتصاب عمومی، بهویژه اعتصاب کارگران نفت، سرانجام به سرنگونی حکومت سلطنتی و پیروزی انقلاب بهمن ۱۳۵۷ منجر شد.
در پی پیروزی انقلاب بهمن، بازگشت اعضای رهبری و کادرها و مهاجران حزبی به کشور، آزاد شدن رفقای دربند از زندانهای ستمشاهی، و روی آوردن شمار زیادی از رفقای تودهای و پوستن هسته های حزبی که طی سالهای طولانی خودشان را از گزند نیروهای امنیتی رژیم حفظ کرده بودند، حزب تودۀ ایران توانست به حزبی سراسری، نیرومند، و اثرگذار فراروید. حزب تودۀ ایران با کار سیاسی و تشکیلاتی در میان مجامع کارگری، دهقانی، دانشجویی، زنان، و روشنفکران ساختارهای فعال و مؤثر صنفی و سندیکایی را به حرکت درآورد و زمینههای برپایی جنبشی اجتماعی و سازمانیافته حول خواستهای اساسی انقلاب را فراهم آورد.
در آن مقطع زمانی ماههای اول پس از پیروزی انقلاب، در حالی که خمینی و اطرافیانش در پی تحکیم و انحصار قدرت سیاسی در چارچوب نظام سیاسی مبتنی بر اصل ارتجاعی ولایت فقیه بودند و نشانههای بسیار نگرانکنندهای از نقض حقوق و آزادیهای دموکراتیک و حرکت نیروهای مذهبی برآمده از انقلاب بهسمت استقرار حکومتی استبدادی به چشم میخورد، تمرکز سیاستهای حزب بر اهمیت و اولویت مبارزۀ ضدّامپریالیستی با توطئههای گوناگون امپریالیسم علیه انقلاب ایران، و توجه کافی نکردن به مبارزه با ارتجاع و استبداد مذهبی، از جمله چالشهای جدیای بود که حزب تودۀ ایران و رهبری حزب با آن روبهرو بودند.
حزب ما در آغاز دههٔ ۱۳۶۰ با ارزیابی تحولات کشور، و بهویژه سیاستهای روحانیت حاکم و نیز تغییر در ماهیت طبقاتی حکومت برآمده از انقلاب، به این نتیجه رسید که در کنار برنامههای حکومت جدید برای سرکوب و حذف کردن نیروهای چپ از صحنهٔ سیاسی ایران، انحصاری کردن قدرت در دست نیروهای ارتجاعی و مدافعان کلانسرمایهداری یکی از سیاستهای راهبردی رژیم اسلامی برای تثبیت قدرت سیاسیاش در کشور است. سرکوب های خونینی که از سالهای آغازین دههٔ ۱۳۶۰ به راه افتاد، و یورش سراسری رژیم ولایت فقیه در بهمن ۱۳۶۱ و اردیبهشت ۱۳۶۲ به حزب تودهٔ ایران، به دستور خمینی و دیگر سران رژیم و با همیاری دستگاههای امنیتی و جاسوسی غرب، پاکستان، ترکیه، و اسرائیل، بخش مهمی از برنامههای رژیم مذهبی برای ریشهکن کردن اندیشههای چپ در ایران بود.
هممیهنان گرامی،
بهمن ۱۴۰۵ مصادف با چهل و چهارمین سال یورش گستردهٔ جمهوری اسلامی به حزب تودهٔ ایران است. چهل و چهار سال پیش دستگیری و شکنجههای وحشیانهٔ هزاران تودهای به خواست خمینی و سران ریز و درشت جمهوری اسلامی مهمتر از پیروزی در جبهههای جنگ با عراق اعلام شد. چهل و چهار سال پیش سران رژیم اسلامی اعلام کردند کاری که رژیم شاهنشاهی برای نابود و ریشهکن کردن حزب تودهٔ ایران نتوانست بکند با موفقیت به سرانجام رساندهاند. اما، بهرغم همهٔ ادعاهای سران و سخنگویان این رژیم دربارهٔ ریشهکن شدن حزب تودهٔ ایران، بهرغم همهٔ شوهای تلویزیونی قربانیان شکنجه برای مسخ و بدنام کردن تاریخ سراسر پیکار حزب تودهای ما، و با وجود اعدام صدها تن از کادرها و اعضای رهبری حزب، دانشمندان، اندیشمندان، فعالان جنبش کارگری، زنان، دانشجویان، افسران، نویسندگان و هنرمندان، و دیگر مبارزان شریف و خستگیناپذیر راه بهروزی زحمتکشان، امروزه به لطف پایداری و مبارزهٔ تودهایها در ایران و در مهاجرت، حزب تودهٔ ایران به پیکار برای تحقق آرمانهای والای طبقهٔ کارگر و زحمتکشان و برای آزادی، استقلال، و عدالت اجتماعی همچنان ادامه میدهد. بهرغم همهٔ دشواریها و پیچیدگیهای جنبش کارگری و کمونیستی جهان و بهرغم کارزار گستردهٔ تبلیغاتی اندیشکدههای دستگاههای امنیتی رژیم اسلامی و امپریالیسم و نیروهای راست و مدافع سرمایهداری، مبارزهٔ پیگیر ما همچنان ادامه دارد.
در اطلاعیهٔ دبیرخانهٔ حزب در ۲۱ اردیبهشت ۱۴۰۵ در این باره از جمله آمده است: «حزب تودهٔ ایران در دو سال گذشته کارزاری گسترده از حملههای تبلیغاتی بر ضد تاریخ و سیاستهایش را شاهد بوده است. از کتاب «سایهٔ سرخ» منتشر شده از سوی وزارت اطلاعات رژیم تا «کتاب نامهٔ آگاهی نو» بهقلم محمد قوچانی، و انتشار شمار زیادی نوشتههای تبلیغاتی با مضمونهای تودهایستیزانه در فضای مجازی، همگی نشانی روشن از تلاشهای بیوقفهٔ دستگاههای امنیتی رژیم، مخالفان سیاسی حزب، و مدعیان و قلبکنندگان واقعیتهای مبارزهٔ تاریخی حزب تودهٔ ایران در محتوای خود دارند. این نوشتههای تبلیغاتی خصوصاً با مبارزه و فعالیتهای حزب در خلال سالهای چهار دههٔ گذشته در ارتباط بودهاند، مبارزه و فعالیتهایی که بهمنظور در اهتزاز نگاه داشتن پرچم پُرافتخار حزب کارگران و زحمتکشان میهن در شرایط حملههای قطعناشدنی تبلیغاتی بر پایهٔ تحریف و جعل دستگاههای امنیتی و نیز دشواریهای جنبش کارگری و کمونیستی جهان بودهاند.»
هممیهنان گرامی،
هشتاد و پنجمین سالگرد تأسیس حزب تودهٔ ایران در یکی از بحرانیترین و خطرناکترین شرایط تاریخ معاصر میهن ما فرامیرسد. تجاوز مشترک امپریالیسم آمریکا و دولت جنایتکار اسرائیل به خاک ایران و بمباران گستردهٔ شهرهای ایران، که هزاران کشته و مجروح غیرنظامی برجای گذاشته است، در کنار تخریب گستردهٔ شماری از مراکز تولیدی، پلهای ارتباطی، مدرسهها، و بناهای تاریخی، بیشک از جمله جنایتهای جنگی است که دولت ترامپ و نتانیاهو مرتکب شدهاند و روزی باید پاسخگوی این جنایتها باشند.
کمیتهٔ مرکزی حزب ما در اطلاعیهای که در ۹ تیر ۱۴۰۴ در مورد تجاوز نظامی امپریالیسم آمریکا به ایران منتشر کرد، با قاطعیت و بهروشنی اعلام کرد: «حزب تودهٔ ایران در طول تاریخ پُربار خود همواره مدافع تمامیت ارضی میهن بوده و خواهد بود. ما با وجود مخالفتمان با جمهوری اسلامی، قاطعانه با هرگونه اقدام تجاوزکارانه برای تجزیهٔ ایران و تحمیل نیروهایی چون سلطنتطلبان، مجاهدین، یا هر گروهی که برخاسته از ارادهٔ مردم نبوده و در چارچوب منافع بیگانگانی چون آمریکا عمل میکند مخالفیم. حزب تودهٔ ایران همهٔ نیروهای مترقی و آزادیخواه کشور را فرامیخواند تا با همگامی و اتحاد عمل در مقابل توطئههای امپریالیسم جهانی به رهبری امپریالیسم آمریکا و دولت جنایتکار نتانیاهو بایستند و اجازه ندهند سرنوشت میهن ما به دست چنین جنایتکارانی رقم بخورد.»
رژیم ایران در ماههای پیش از آغاز جنگ، و بهویژه در دی ۱۴۰۴، دست به سرکوب خشن و کشتار هزاران تن از هموطنان ما زده بود که برای اعتراض به گرانی، فقر، و محرومیت به خیابانها آمده بودند که ناشی از اجرای سیاستهای نولیبرالی جمهوری اسلامی است. بهرغم همهٔ اینها، مقاومت مردمی در مقابل توطئهها و تجاوز نظامی امپریالیسم و دولت صهیونیستی اسرائيل نشان داد که مردم آگاه و هوشیار ایران حاضر نیستند سرنوشت خود را به دست جانیانی همچون ترامپ و نتانیاهو بسپارند. این جنایتکاران در دو سال گذشته بیش از هفتادهزار فلسطینی، از جمله بیش از ۲۰هزار کودک را در غزه قتلعام و صدها هزار نفر را زخمی و آواره کردهاند، و در سراسر منطقه به کشورهای مجاور اسرائیل، از جمله لبنان و سوریه، بیمحابا دست به تجاوز نظامی زدهاند.
با گذشت بیش از یک سال از تجاوز مشترک آمریکا و اسرائیل به خاک ایران در خرداد ۱۴۰۴، ایران همچنان در شرایط بسیار دشوارِ «نه جنگ، نه صلح» و در معرض جنگ اقتصادی گستردهٔ امپریالیسم آمریکا در قالب محاصرهٔ کامل کشور است. تداوم سیاستهای مخرب اقتصادی به رانده شدن دهها میلیون ایرانی به زیر خط فقر و تشدید بیسابقهٔ محرومیت اکثریت مردم ما منجر شده است. بهعلاوه، سیاستهای سرکوبگرانهٔ رژیم ولایت فقیه و اعدامهای گستردهٔ جوانانی که در دی ۱۴۰۴ علیه سیاستهای رژیم به خیابان آمده بودند تشدید شده است. دهها نفر را به بهانهٔ «جاسوسی برای اسرائیل» اعدام کردهاند، در حالی که رخدادهای ماههای اخیر نشان داد که نفوذ دستگاههای اطلاعاتی دشمنان ایران در خودِ عالیترین ردههای حکومت، تا حد اطلاع از مخفیگاههای سران رژیم و زمان و مکان برگزاری جلسهها بوده است. همهٔ اینها نشانههای روشنی از ماهیت ضدمردمی و ارتجاعی حکومتی است که در دشوارترین شرایط تاریخ معاصر میهن ما فقط به فکر حفظ نظام سیاسیای است که عملکرد مخرب آن کشور ما را در چنین شرایط فاجعهباری قرار داده است.
حزب تودهٔ ایران در ماههای اخیر بارها اعلام کرده است، و اکنون باز هم تکرار میکنیم، که ادامه یافتن وضع کنونی برخلاف منافع ملی و در راستای سیاستهای راهبردی امپریالیسم آمریکا و رژیم جنایتکار اسرائیل در منطقه است. بسیج کردن افکار عمومی در ایران و جهان، تلاش برای پایان دادن به تحریمهای ضدانسانی و جنگ اقتصادی امپریالیسم آمریکا علیه ایران که بیش از پیش تأثیرش بر زندگی دهها میلیون نفر از مردم سختیکشیدهٔ ایران دیده میشود، و جلوگیری از آغاز مجدد درگیریهای نظامی و نابودی کامل ایران- که ترامپ در سخنرانی مشمئزکنندهاش در مجمع عمومی سازمان ملل متحد به آن اشاره کرد- امروز جزو مهمترین وظایف نیروهای مترقی و آزادیخواه کشور است.
رزمندگان تودهای، اعضا و هواداران حزب،
در آستانهٔ هشتاد و پنجمین سالگرد بنیادگذاری حزب تودهٔ ایران، ما بار دیگر اعتقاد عمیق و خللناپذیرمان را به رسالت تاریخی حزب برای رهاندن ایران از چنگال استبداد و استقرار آزادی، استقلال واقعی، عدالت اجتماعی، و سوسیالیسم اعلام میکنیم. مبارزهٔ امروز تودهایها با تجاوز امپریالیسم آمریکا و دولت جنایتکار نتانیاهو، همانطور که مبارزهٔ تودهایها در دفاع از میهن در جنگ ایران و عراق نشان داد، نمونهٔ درخشانی از ماهیت ملی و انقلابی حزب ماست که بهرغم سالها تبلیغ و توطئههای رنگارنگ دشمنان حزب، همچنان در کارنامهٔ تاریخ هشتاد و پنجسالهٔ حزب ما میدرخشد.
در آستانهٔ هشتاد و پنجمین سالگرد بنیادگذاری حزب، بار دیگر با کاروان انبوه جانباختگان حزب و همهٔ جانباختگان راه آزادی و رهایی میهن تجدید عهد میکنیم. تردید نداریم که جانبازیها و فداکاریهای سترگ رزمندگان راه آزادی نهفقط بیثمر نخواهد ماند، بلکه زمینهساز رهایی نهایی ایران از چنگال استبداد و ارتجاع خواهد بود.
درود آتشین به خاطرهٔ تابناک همهٔ جانباختگان تودهای و همهٔ جانباختگان راه آزادی!
درود به زندانیان سیاسی و همهٔ خانوادههای جانباختگان و زندانیان سیاسی!
درود بیکران به رفقا و هواداران حزب توده ایران که با وجود تمام دشواریها و فشارها، همچنان استوار و پابرجا در راه آرمانهای والای کارگران و زحمتکشان میهن میرزمند!
نه به تجاوز امپریالیسم و دولت جنایتکار اسرائیل، نه به دیکتاتوری، زنده باد صلح!
پیروز باد مبارزهٔ مشترک نیروهای میهندوست و آزادیخواه ایران برای ایرانی رها از چنگال استبداد و دیکتاتوری!
کمیتهٔ مرکزی حزب تودهٔ ایران
۶ مهر ۱۴۰۵
فرقه دموکرات آذربایجان فرقه دموکرات آذربایجان