فرقه دموکرات آذربایجان فرقه دموکرات آذربایجاندولت دونالد ترامپ روز دوشنبه ۲۴ اوت از مرحله تازهای از فشار اقتصادی علیه ایران رونمایی کرد که هدف اعلامشده آن قطع ارتباطات مالی و تجاری جمهوری اسلامی با جهان است. اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، این برنامه را «تهاجم اقتصادی» و «روز دی اقتصادی» علیه ایران توصیف کرد و به کشورها و شرکتهایی که با تهران دادوستد دارند هشدار داد برای قطع این روابط فرصت محدودی خواهند داشت. با این حال، واشینگتن فعلاً از اعمال فوری مجازات علیه کشورهای طرف معامله با ایران خودداری کرده و این اقدام را «شلیک هشدار» خوانده است….
به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از الجزیره، وزارت خزانهداری همزمان نزدیک به ۶۰ فرد، شرکت، شبکه تجاری و کشتی مرتبط با ایران را تحریم کرد. این اقدامات شبکههای مرتبط با برنامههای هستهای و موشکی، فعالیتهای سایبری و صادرات نفت را دربر میگیرد. شرکتهایی در امارات متحده عربی، هنگکنگ، چین، سنگاپور، سوئیس و اروپا که به گفته واشینگتن در اداره «ناوگان سایه» ایران نقش دارند نیز در فهرست قرار گرفتهاند.
پنج حوزه داراییهای دیجیتال، فناوری، طلا، هوانوردی و کشتیرانی نیز بهعنوان بخشهایی معرفی شدهاند که میتوانند مشمول تحریمهای ثانویه گستردهتر شوند. وزارت خزانهداری همچنین اعلام کرده برخی مجوزهای عمومی که انتقال پول به ایران را امکانپذیر میکردند، تعلیق شدهاند.
بسنت گفت دولت آمریکا شبکهها، واسطهها و مسیرهای مالی مورد استفاده ایران برای فروش نفت و دور زدن تحریمها را شناسایی کرده است. به گفته او، تیمهایی از وزارت خزانهداری، وزارت خارجه و ارتش آمریکا در حال تماس با دولتهای مختلفاند و برای هر کشور «جدول زمانی مشخصی» برای متوقف کردن فعالیتهای مورد نظر واشینگتن تعیین خواهد شد. او گفت: «ساعت از همین حالا شروع به حرکت کرده است.»
وزیر خزانهداری آمریکا از مشخص کردن نام کشورهایی که ممکن است هدف مرحله بعدی قرار گیرند یا زمان دقیق اجرای تحریمها خودداری کرد. او گفت واشینگتن نمیخواهد با اقدامات ناگهانی «نظام مالی جهانی را منفجر کند» و به کشورها و شرکتها فرصتی برای تغییر رفتار میدهد، اما تأکید کرد این فرصت طولانی نخواهد بود.
یکی از مهمترین پرسشها به چین مربوط است. چین طی سالهای گذشته بزرگترین خریدار نفت ایران بوده و بر اساس دادههای کپلر در سال ۲۰۲۵ بیش از ۸۰ درصد نفت دریایی ایران را خریداری کرده است. با وجود تهدیدهای تازه واشینگتن، در فهرست روز دوشنبه نام بانکهای بزرگ چینی دیده نمیشود. بسنت گفت «هیچکس خارج از دسترس تحریمهای آمریکا نیست»، اما افزود واشینگتن در برخورد با کشورها از «دیپلماسی آرام» استفاده میکند.
فشارهای پیشین آمریکا و محاصره دریایی ایران در حال حاضر نیز صادرات نفت به چین را کاهش داده است. بر پایه دادههای کپلر که رویترز منتشر کرده، انتقال نفت ایران به چین از حدود ۸۲۳ هزار بشکه در روز در ژوئیه به حدود ۵۳۴ هزار بشکه در روز در ماه اوت کاهش یافته است. با این حال، شبکه پالایشگاههای مستقل و شیوههای پیچیده حملونقل و پرداخت همچنان بخشی از تجارت نفت ایران را حفظ کردهاند.
نخستین واکنش رسمی تهران شامگاه دوشنبه منتشر شد. علی مدنیزاده، وزیر اقتصاد ایران، در گفتوگو با تلویزیون دولتی گفت جمهوری اسلامی «کاملاً برای تحریمهای آمریکا آماده است» و افزود واشینگتن قادر نخواهد بود «شریانهای مالی» ایران را قطع کند. مقامهای جمهوری اسلامی پیش از این هشدار دادهاند در صورت ادامه آنچه «جنگ اقتصادی» آمریکا مینامند، مانع صادرات نفت از سراسر خلیج فارس خواهند شد.
همزمان وضعیت تنگه هرمز همچنان بحرانی است. دادههای کشتیرانی نشان میدهد در پایان هفته گذشته کمتر از ۲۰ کشتی تجاری از تنگه عبور کردند؛ تنها چهار کشتی روز یکشنبه و ۱۳ کشتی روز شنبه. پیش از آغاز جنگ، روزانه بیش از ۱۳۰ کشتی از این مسیر عبور میکردند. محاصرههای ایران و آمریکا و خطر حملات باعث شده بخش بزرگی از تردد دریایی متوقف یا منحرف شود.
در حالی که واشینگتن فشار اقتصادی را افزایش میدهد، تلاش برای باز کردن مسیر مذاکره نیز ادامه دارد. عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، روز دوشنبه وارد تهران شد. سه منبع پاکستانی به رویترز گفتهاند ترامپ هفته گذشته با منیر تلفنی صحبت کرده و یکی از درخواستهای اصلی او استفاده از نفوذ اسلامآباد برای بازگرداندن ایران به مذاکرات بوده است. کاخ سفید انجام این تماس را تأیید کرده اما درباره محتوای آن توضیح نداده است.
مذاکرات رسمی ایران و آمریکا برای پایان دادن به جنگ از ماه ژوئن متوقف مانده است. توافق موقتی که در آن ماه برای توقف عملیات نظامی اعلام شد، چند هفته بیشتر دوام نیاورد. در هفتههای اخیر حملات مستقیم گسترده میان نیروهای آمریکایی و ایرانی کاهش یافته، اما بحران هرمز، محاصره بنادر ایران و تهدیدهای متقابل ادامه دارد.
فشار جنگ اکنون در داخل آمریکا نیز آشکارتر شده است. تازهترین نظرسنجی رویترز/ایپسوس نشان میدهد حمایت آمریکاییها از اقدام نظامی علیه ایران به ۳۱ درصد کاهش یافته؛ این رقم در ماه مارس ۳۷ درصد بود. میزان تأیید عملکرد ترامپ نیز در سطح بیسابقه پایینی باقی مانده و تنها حدود یکسوم پاسخدهندگان از عملکرد او رضایت دارند. قیمت بنزین در آمریکا نیز نسبت به پیش از آغاز جنگ بیش از یک دلار در هر گالن افزایش یافته است.
تحولات دوشنبه نشان میدهد دولت ترامپ، پس از شش ماه جنگ و بدون دستیابی به توافقی برای پایان آن، اکنون بخش مهمی از فشار خود را از میدان نظامی به محاصره مالی و تجاری منتقل کرده است. مرحله تعیینکننده بعدی این خواهد بود که واشینگتن آیا تهدید خود را علیه کشورهای بزرگ طرف معامله با ایران ــ بهویژه چین ــ عملی خواهد کرد یا نه؛ اقدامی که میتواند دامنه بحران ایران را از یک رویارویی منطقهای به تقابلی گستردهتر در اقتصاد جهانی تبدیل کند.