سوخت‌های فسیلی تورم را «مانند سرطان» گسترش می‌دهند

بحران انرژی و هزینه‌های زندگی به قلب مذاکرات COP۳۱ آمد؛ کشورهای آسیب‌پذیر خواستار تأمین مالی فوری‌اند و میزبانان بر گسترش انرژی‌های تجدیدپذیر و برقی‌سازی اقتصاد تأکید می‌کنند.

سی‌ویکمین اجلاس اقلیمی سازمان ملل متحد، روز دوشنبه ۱۸ آبان در آنتالیای ترکیه، با هشداری درباره پیوند وابستگی به سوخت‌های فسیلی و فشار معیشتی بر مردم آغاز شد. سایمون استیل، دبیر اجرایی کنوانسیون تغییرات اقلیمی سازمان ملل، گفت آشفتگی قیمت این سوخت‌ها موجی از شوک اقتصادی به راه انداخته، خانوارها را به‌شدت تحت فشار گذاشته و تورم را «مانند سرطان» در جهان گسترش داده است.

به گزارش گاردین از محل مذاکرات، نمایندگان نزدیک به ۲۰۰ کشور در شرایطی گرد هم آمده‌اند که بحران انرژی، جنگ و افزایش هزینه‌های زندگی بر مذاکرات سایه انداخته است. ترکیه میزبان اجلاس است و استرالیا هدایت مذاکرات را بر عهده دارد. برنامه کنفرانس تا ۲۰ نوامبر، برابر با ۲۹ آبان، ادامه دارد و نشست رهبران جهان برای چهارشنبه و پنجشنبه این هفته پیش‌بینی شده است. ترکیه می‌گوید انتظار حضور حدود ۱۰۰ هزار نفر، از جمله دست‌کم ۹۵ رئیس کشور و دولت، را دارد.

استیل در سخنرانی افتتاحیه تأکید کرد هزینه گرمایش زمین هم‌اکنون بر زندگی مردم تحمیل می‌شود و جوامع آسیب‌پذیر سهم نامتناسبی از آن را می‌پردازند. او گفت نارضایتی از بی‌عدالتی در مقابله با بحران اقلیم آشکار است و فوریت وضعیت باید مذاکرات را به جلو براند.

جنگ آمریکا با ایران و اختلال در مسیر انتقال نفت از تنگه هرمز از زمینه‌های اصلی هشدار درباره امنیت انرژی است. گزارش گاردین افزایش قیمت سوخت و فشار تورمی ناشی از این اختلال را در کنار کندشدن رشد اقتصادی قرار داده است. در افتتاحیه آنتالیا، گسترش برق پاک و کاهش وابستگی به نفت، گاز و زغال‌سنگ به‌عنوان راهی برای مقابله با این آسیب‌پذیری مطرح شد.

برقی‌سازی اقتصاد؛ محور تلاش میزبانان

کریس بوون، وزیر تغییرات اقلیمی استرالیا و رئیس مذاکرات، خواستار اقدام مشترک، فوری و همراه با همبستگی شد. او گفت با وجود عبور گرمایش از هدف ۱٫۵ درجه‌ای توافق پاریس، بازگشت به این محدوده همچنان باید هدف اقدام جمعی باشد.

یکی از محورهای مورد حمایت ریاست اجلاس، افزایش سهم برق در مصرف نهایی انرژی جهان است. طبق برنامه‌ای که ریاست ترکیه پیش‌تر در نشست ژوئن سازمان ملل در بن معرفی کرده بود، این سهم باید از کمی بیش از ۲۰ درصد کنونی به ۳۵ درصد در سال ۲۰۳۵ برسد. کاهش دست‌کم ۲۵ درصدی شدت مصرف انرژی ساختمان‌ها و نصف‌کردن رشد تولید پسماند تا همان سال نیز در این برنامه قرار دارد. این اهداف بخشی از دستورکار پیشنهادی ریاست اجلاس‌اند و هنوز توافق نهایی کشورهای حاضر در آنتالیا نیستند.

مراد کوروم، رئیس ترکیه‌ای COP۳۱، در معرفی این دستورکار بر عبور از وعده‌دادن و اجرای تعهدات تأکید کرده بود. تبدیل برنامه‌های ملی اقلیمی به پروژه‌های قابل سرمایه‌گذاری و رساندن سریع‌تر منابع مالی به محل اجرای طرح‌ها، از محورهای این برنامه است.

هشدار تازه درباره گرما و ال‌نینو

هم‌زمان با آغاز مذاکرات، سازمان جهانی هواشناسی در تازه‌ترین به‌روزرسانی خود اعلام کرد سال ۲۰۲۶ در مسیر قرارگرفتن در میان چهار سال گرم ثبت‌شده است. گرمای اقیانوس‌ها و سطح آب دریاها نیز به رکوردهای تازه رسیده‌اند و شکل‌گیری یک ال‌نینوی بسیار قوی، خطر گرما و رویدادهای جدی جوی را تا سال ۲۰۲۷ افزایش می‌دهد.

آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، هشدار داد ال‌نینوی بسیار شدید با سیاره‌ای برخورد می‌کند که فعالیت‌های انسانی پیشاپیش آن را بیش از حد گرم کرده‌اند. او از رهبران خواست انتشار گازهای گلخانه‌ای را سریع‌تر کاهش دهند، گذار عادلانه از سوخت‌های فسیلی را شتاب بخشند و منابع مالی و حمایت مورد نیاز کشورهای آسیب‌پذیر را فراهم کنند.

در برنامه‌های روز نخست، سازمان جهانی هواشناسی همچنین بر کمبود داده‌های هواشناسی، تأمین مالی پایدار شبکه‌های رصد و گسترش هشدار زودهنگام تأکید کرد؛ خدماتی که برای پیش‌بینی سیل، گرمای شدید و حفاظت از کشاورزی و معیشت مردم ضروری‌اند.

کشورهای آسیب‌پذیر: عبور از ۱٫۵ درجه، مجوز بی‌عملی نیست

ائتلاف موسوم به «بلندپروازی بالا» که از حضور ۲۰ کشور در تلاش برای پیشبرد مذاکرات خبر داده، خواستار حفظ هدف ۱٫۵ درجه و تسریع کمک مالی به کشورهایی است که بیشترین آسیب را از تغییرات اقلیمی می‌بینند.

جس گاسپر، مقام محیط‌زیستی جزایر مارشال، گفت به‌خطر افتادن این هدف نباید بهانه‌ای برای دست‌روی‌دست‌گذاشتن باشد، زیرا هر کسری از یک درجه اهمیت دارد. او برای نشان‌دادن کندی دسترسی به حمایت بین‌المللی گفت تأمین منابع ساخت تنها یک دیوار محافظ ساحلی در کشورش هشت سال طول کشیده است؛ کشوری جزیره‌ای که افزایش سطح آب دریا موجودیت آن را تهدید می‌کند.

در پایان روز نخست، بحث‌ها بر سرعت گذار انرژی، اجرای تعهدات و دسترسی کشورهای آسیب‌پذیر به منابع مالی متمرکز بود. نشست رهبران در روزهای آینده مرحله بعدی مذاکراتی است که با فشار برای ارائه نتایج ملموس، هم در کاهش انتشار و هم در حمایت از مردم، آغاز شده است.