فرقه دموکرات آذربایجان فرقه دموکرات آذربایجانوزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران روز شنبه سوم مرداد، حمله اوکراین به یک شناور تجاری منتسب به ایران در دریای خزر را بهشدت محکوم کرد. به گفته این وزارتخانه، حمله بامداد شنبه موجب انفجار در کشتی، کشتهشدن یکی از ملوانان و زخمیشدن یک نفر دیگر شده است. هنوز نام کشتی و هویت ملوانان اعلام نشده است.
وزارت خارجه ایران این حمله را نقض بند چهارم ماده دوم منشور ملل متحد و «مصداق عمل تجاوزکارانه» خواند و اوکراین را متهم کرد که میکوشد دامنه جنگ خود با روسیه را گسترش دهد. تهران همچنین اعلام کرد برای دفاع از امنیت و منافع ملی خود اقدامات لازم را انجام خواهد داد.
ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهوری اوکراین، ساعاتی پیش از انتشار بیانیه تهران تأیید کرده بود نیروهای این کشور حملات دوربردی را در دریای خزر انجام دادهاند. او گفت در این عملیات، یک شناور نظامی روسیه و کشتیهایی که برای انتقال «محمولههای نظامی مرتبط با ایران» استفاده میشدند، هدف قرار گرفتهاند. زلنسکی جزئیات بیشتری درباره محل حمله، خسارات و تلفات ارائه نکرد.
سرویس امنیت اوکراین بعداً اعلام کرد پهپادهای دوربرد این کشور دو کشتی باری به نامهای «پورت اولیا-۲» و «بِگِی»، یک قایق موشکانداز روسی از کلاس «مولنیا» و سکوی نفتی فیلانوفسکی متعلق به شرکت روسی لوکاویل را در دریای خزر هدف قرار دادهاند. کییف مدعی است دو کشتی باری یادشده در انتقال تجهیزات نظامی میان ایران و روسیه نقش داشتهاند.
بااینحال، میان روایت تهران و اطلاعات منتشرشده از سوی کییف ابهامی مهم وجود دارد. اطلاعات ثبتی نشان میدهد «پورت اولیا-۲» و «بِگِی» هر دو کشتیهای تجاری تحت پرچم روسیهاند، نه ایران. «پورت اولیا-۲» از سال ۲۰۲۲ در فهرست تحریمهای آمریکا قرار دارد و به شرکت روسی «امجی فلوت» وابسته است. کشتی «بِگِی» نیز تحت پرچم روسیه حرکت میکند و در سپتامبر ۲۰۲۴ از سوی بریتانیا تحریم شده است.
تا زمان تنظیم این گزارش، مقامهای ایرانی نام، پرچم، موقعیت دقیق و نوع محموله کشتی مورد اشاره خود را منتشر نکردهاند. همچنین روشن نیست ملوان کشتهشده در کدامیک از شناورهای هدفگرفتهشده حضور داشته و آیا تهران به یکی از دو کشتی نامبردهشده از سوی اوکراین اشاره دارد یا کشتی دیگری نیز در حملات آسیب دیده است. روسیه نیز هنوز گزارشی درباره تلفات یا خسارت این عملیات منتشر نکرده است.
سرویس امنیت اوکراین تاکنون مدرکی درباره نوع محموله موجود در این دو کشتی هنگام حمله منتشر نکرده و تنها به سابقه فعالیت و قرار داشتن آنها در فهرست تحریمها استناد کرده است.
دولت بریتانیا هنگام تحریم کشتی «بِگِی» اعلام کرده بود این شناور در انتقال تجهیزات نظامی از ایران به روسیه نقش داشته است. سرویس امنیت اوکراین نیز مدعی است این کشتی پیشتر مهمات، گلولههای توپخانه، جلیقههای ضدگلوله و کلاهخود را میان بنادر ایران و روسیه جابهجا کرده و در برخی سفرها سامانه شناسایی خودکار خود را خاموش کرده است. جمهوری اسلامی در سالهای گذشته ارسال تسلیحات برای استفاده روسیه در جنگ اوکراین را رد کرده است.
اوکراین پیشتر نیز مسیر دریایی میان ایران و روسیه را هدف گرفته بود. در اوت ۲۰۲۵، ارتش اوکراین به بندر اولیا در منطقه آستراخان روسیه حمله کرد و کشتی «پورت اولیا-۴» را که به ادعای کییف حامل قطعات پهپادهای شاهد و مهمات ایرانی بود، آسیب زد. در دسامبر همان سال نیز اوکراین حمله به یک سکوی نفتی و شناور نظامی روسیه در دریای خزر را تأیید کرد.
تاکنون اوکراین به اتهام رسمی تهران درباره حمله به کشتی تجاری ایرانی پاسخی نداده است.