پنجمين روز دور تازهٔ جنگ

آمریکا برای پنجمین روز پیاپی حمله‌های تازه‌ای به ایران کرد و، هم‌زمان، پس از ازسرگیری محاصرهٔ دریایی بندرهای ایران، جنگ در تنگهٔ هرمز وارد مرحله‌ای خطرناک‌تر شد. فرماندهی مرکزی آمریکا «سنتکام» اعلام کرد در موج تازهٔ حمله‌ها مراکز فرماندهی، سامانه‌های پدافندی، توان موشکی و پهپادی، و تأسیسات مراقبت ساحلی ایران را هدف قرار داده است. به گفتهٔ سنتکام، بندرعباس و جزیرهٔ تنب بزرگ از جمله مناطقی بوده‌اند که در حمله‌های جدید هدف قرار گرفته‌اند….

ایران در واکنش از حمله به هدف‌های مرتبط با آمریکا در کویت و اردن خبر داده است. سپاه پاسداران اعلام کرد تجمع نیروهای آمریکایی و سامانهٔ هشدار زودهنگام در پایگاه علی‌السالم کویت را هدف قرار داده و ارتش ایران نیز گفت سامانه‌های ارتباطی و مخازن سوخت آمریکا در پایگاه ازرق اردن را زده است. اردن اعلام کرده ۸ موشک ایرانی را رهگیری کرده و کویت نیز گفته با ۴ موشک و ۲۱ پهپاد ایران مقابله کرده است.

در بحرین نیز آژیرهای خطر به صدا درآمده و کویت از مقابله با «تهدیدهای پهپادی متخاصم» خبر داده است. این حمله‌ها پس از آن صورت گرفت که ایران وعده داد به حمله‌های آمریکا پاسخ خواهد داد. سپاه پاسداران گفته عملیات ایران اکنون بر «نابودی زیرساخت‌های تهاجمی آمریکا در منطقه» متمرکز است و «مرحلهٔ بعدی» پس از آن آغاز خواهد شد.

محمدباقر قالیباف، که در گزارش رویترز از او به‌عنوان مذاکره‌کنندهٔ ارشد تهران یاد شده، در بیانیه‌ای اعلام کرد امنیت ایران به حفظ «ترتیبات ایرانی» در تنگهٔ هرمز وابسته است. او گفت: «ما در یک جنگ ضروری و موجودیتی با آمریکا هستیم.» سخنگوی فرماندهی عالی نظامی ایران نیز دخالت آمریکا در تنگهٔ هرمز را «خط قرمز» خوانده و هشدار داده است اگر ترامپ تهدیدش برای حمله به زیرساخت‌های ایران را عملی کند، جمهوری اسلامی زیرساخت‌های منطقه را هدف خواهد گرفت.

ترامپ هم‌زمان ادعا کرده است ایران «به‌زودی شکست خواهد خورد» و در عین حال «به‌شدت» خواهان توافق است. او گفته آمریکا یا با ایران به توافق می‌رسد، یا «کار را تمام می‌کند». در عین حال، در نشانه‌ای متفاوت از ادامهٔ تماس‌های محدود میان دو طرف، ترامپ اعلام کرد ایران یک شهروند آمریکایی را که به گفته او از سال ۲۰۲۴ «به‌اشتباه بازداشت شده بود» آزاد کرده و این فرد اکنون از ایران خارج شده است.

در داخل ایران، ویدئوهای تأییدشده از سوی رویترزآتش و دود در چابهار را پس از گزارش انفجارها نشان می‌دهد. خبرگزاری مهر از شنیده شدن سه انفجار در چابهار خبر داده است. آمریکا نیز ویدئویی منتشر کرده که به گفتهٔ سنتکام، حمله به یک نفت‌کش بدون بار در حال حرکت به‌سوی یکی از بندرهای ایران را نشان می‌دهد. رویترز هویت کشتی را نفت‌کش «بلما» با پرچم کوراسائو تأیید کرده، اما زمان دقیق فیلم را تأیید نکرده است.

محاصرهٔ دریایی آمریکا عملاً کشتی‌رانی در هرمز را بسیار کاهش داده است. داده‌های کشتی‌رانی نشان می‌دهد که روز چهارشنبه فقط ۷ کشتی از تنگه عبور کرده‌اند، در حالی که روز قبل ۱۳ کشتی عبور کرده بود. هیچ نفت‌کش بسیار بزرگ و هیچ کشتی حامل گاز طبیعی مایع از تنگه عبور نکرده است. رویترز می‌نویسد برخی شرکت‌های کشتی‌رانی حتی از مسیر هدایت‌شده از جانب ارتش آمریکا نیز دوری می‌کنند، زیرا حمله‌های اخیر ایران مسیر عمانیِ تنگه را نیز ناامن کرده است.

پیامدهای خطر برای خدمهٔ کشتی‌ها نیز آشکارتر شده است. هند، که یکی از بزرگ‌ترین تأمین‌کنندگان نیروی دریانورد جهان است، به مالکان کشتی، مدیران، و شرکت‌های دلال جذب نیرو دستور داده که تا اطلاع بعدی دریانوردان هندی را در مسیرهایی که از تنگهٔ هرمز عبور می‌کنند به کار نگیرند. این تصمیم پس از کشته شدن دو دریانورد هندی در حمله‌های سه روز اخیر به کشتی‌ها در منطقه اعلام شده است.

قیمت نفت در بازار، پس از جهش اولیه، روز پنجشنبه اندکی عقب نشست، اما همچنان در نزدیکی بالاترین سطح یک ماه اخیر باقی ماند. نفت برنت پس از رسیدن به حدود ۸۵ دلار، با کاهش محدود به ۸۴ دلار و ۹۵ سنت رسید و نفت خام آمریکا نیز در نزدیکی ۷۹٫۵ دلار معامله شد. تحلیلگران می‌گویند ریسک ژئوپلیتیک همچنان به این قیمت نفت کمک می‌کند، اما بازار، پس از جهش شدید، در وضع انتظار و ارزیابی مسیر جنگ قرار گرفته است.

تحول مهم این مرحله آن است که دو طرف دیگر فقط دربارهٔ توقف جنگ سخن نمی‌گویند، بلکه هر دو می‌کوشند قواعد امنیت و کشتی‌رانی در هرمز را با زور نظامی تعیین کنند. آمریکا با محاصرهٔ بندرهای ایران و حمله به توان ساحلی و دریایی جمهوری اسلامی در پی کنترل مسیرهای انرژی است؛ جمهوری اسلامی نیز می‌گوید دخالت آمریکا در هرمز خط قرمز است و امنیتش را به «ترتیبات ایرانی» در تنگهٔ هرمز گره زده است.