فرقه دموکرات آذربایجان فرقه دموکرات آذربایجاندر پی اعلام دونالد ترامپ مبنی بر پایان آتشبس با ایران، ارتش آمریکا شامگاه چهارشنبه موج تازهای از حملات را علیه اهدافی در ایران آغاز کرد. فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، تأیید کرد که نیروهای این کشور «حملات اضافی» علیه ایران را آغاز کردهاند تا، به گفته واشنگتن، توان جمهوری اسلامی برای تهدید آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز کاهش یابد. همزمان رسانههای ایران از شنیدهشدن انفجارهایی در اطراف کنارک و چابهار، درگیری پدافند هوایی با «اهداف متخاصم» در نزدیکی بندرعباس و قطع برق در چابهار خبر دادهاند…..
دور تازه حملات آمریکا حدود ۲۴ ساعت پس از آن صورت میگیرد که ارتش این کشور بیش از ۸۰ هدف را در ایران و اطراف تنگه هرمز بمباران کرد. آمریکا میگوید آن حملات در پاسخ به حمله به سه کشتی تجاری در تنگه هرمز انجام شده بود. بر اساس اعلام سنتکام، اهداف پیشین شامل سامانههای پدافند هوایی، مراکز فرماندهی و کنترل، رادارهای ساحلی، توان موشکی ضدکشتی و بیش از ۶۰ قایق وابسته به سپاه پاسداران در نزدیکی تنگه هرمز بودهاند.
ترامپ ساعاتی پیش از آغاز حملات تازه، در اجلاس ناتو در آنکارا اعلام کرده بود که آتشبس با ایران «تمام شده است». او مقامهای جمهوری اسلامی را «افرادی پست»، «بیمار» و «خشونتطلب» خواند و گفت دیگر تمایلی به تعامل با آنان ندارد. رئیسجمهور آمریکا در عین حال گفت مذاکرهکنندگان میتوانند به گفتوگو ادامه دهند، اما خود او نسبت به امکان رسیدن به توافق ابراز تردید کرد و هشدار داد آمریکا احتمالاً همان شب بار دیگر به ایران حمله خواهد کرد.
به این ترتیب، تفاهم موقت آمریکا و ایران که قرار بود راه را برای گفتوگوهای پایان جنگ باز کند، عملاً از هم پاشیده است. واشنگتن همزمان با حملات نظامی، مجوز موقت فروش نفت ایران را نیز لغو کرده است؛ مجوزی که در چارچوب توافق پیشین به تهران اجازه میداد بخشی از نفت خود را در بازار جهانی بفروشد. رویترز این اقدام را ضربهای تازه به آتشبس شکننده توصیف کرده است.
ایران نیز در واکنش به حملات آمریکا، پایگاهها و مراکز نظامی آمریکا در بحرین و کویت را با موشک و پهپاد هدف قرار داده است. گزارشهای رویترز و آسوشیتدپرس میگویند این تبادل آتش، آتشبس را تا آستانه فروپاشی کامل پیش برده و خطر گسترش جنگ به سراسر خلیج فارس را افزایش داده است. رسانههای دولتی ایران همچنین گزارش دادهاند که در حملات آمریکا به جنوب ایران، هشت عضو ارتش، از نیروی هوایی و نیروی دریایی، کشته شدهاند.
فرماندهی مشترک نظامی ایران، قرارگاه خاتمالانبیا، در پی حملات آمریکا هشدار داده است هر کشور منطقه که از عملیات نظامی آمریکا علیه ایران پشتیبانی کند، از نگاه نیروهای مسلح ایران «هدف مشروع» خواهد بود. این هشدار، فشار مستقیم تهران بر کشورهای عرب خلیج فارس را افزایش داده است؛ کشورهایی که برخی از مهمترین پایگاههای آمریکا در منطقه، از جمله ناوگان پنجم در بحرین و پایگاههای نظامی در کویت، در خاک آنها قرار دارد.
کانون بحران همچنان تنگه هرمز است؛ آبراهی که بخش بزرگی از نفت و گاز جهان از آن عبور میکند. سازمان بینالمللی دریانوردی حمله به کشتیها در تنگه هرمز را محکوم کرده و از دولتهای صاحب پرچم، شرکتهای کشتیرانی و مقامهای مسئول خواسته است تا زمانی که امنیت خدمه تضمین نشده، آنان را در معرض خطر غیرضروری عبور از این آبراه قرار ندهند. برخی بیمهگران جنگی نیز به مالکان کشتیها توصیه کردهاند سفر از مسیر هرمز را متوقف کنند و حق بیمه خطر جنگ در منطقه افزایش یافته است.
بازار انرژی نیز به سرعت به این دور تازه بحران واکنش نشان داده است. رویترز گزارش داده است در پی حمله به کشتیها، لغو مجوز فروش نفت ایران و حملات متقابل آمریکا و ایران، قیمت نفت حدود پنج تا هفت درصد افزایش یافت و بازارهای جهانی با افت سهام و اوراق قرضه روبهرو شدند. افزایش خطر در تنگه هرمز، نگرانی از اختلال گسترده در عرضه نفت و گاز را دوباره به مرکز توجه بازارها بازگردانده است.
اهمیت دور تازه حملات در این است که دیگر فقط از «نقض آتشبس» یا «پاسخ محدود» سخن در میان نیست. آمریکا اکنون رسماً میگوید برای کاهش توان ایران در کنترل یا تهدید تنگه هرمز حمله میکند و ترامپ نیز آتشبس را پایانیافته میداند. ایران نیز با هدفگرفتن تأسیسات و پایگاههای آمریکا در کشورهای همسایه، نشان داده است که پاسخ خود را فقط به خاک ایران یا آبهای هرمز محدود نخواهد کرد.
هنوز ابعاد دقیق حملات تازه شامگاه چهارشنبه، میزان خسارات، شمار تلفات و اهداف اصلی آن روشن نیست. اما گزارشهای اولیه از انفجار در جنوب و جنوبشرق ایران، قطع برق در چابهار و درگیری پدافند هوایی در نزدیکی بندرعباس نشان میدهد آمریکا بار دیگر زیرساختهای نظامی و دریایی ایران در امتداد مسیرهای حساس هرمز و دریای عمان را هدف گرفته است. اگر این دور حملات با پاسخ تازه ایران روبهرو شود، جنگی که قرار بود با یک توافق موقت مهار شود، میتواند دوباره به رویارویی گسترده و منطقهای تبدیل شود.
با اعلام پایان آتشبس از سوی ترامپ، لغو امتیاز نفتی ایران، هشدار سازمان بینالمللی دریانوردی درباره عبور از هرمز و آغاز موج تازه حملات آمریکا، بحران ایران و آمریکا وارد مرحلهای خطرناکتر شده است. مذاکرات، اگر ادامه یابد، اکنون نه در فضای آتشبس، بلکه زیر سایه بمباران، تهدید بستن آبراهها و خطر کشیدهشدن کشورهای خلیج فارس به جنگ جریان خواهد داشت.