نگاه اجمالی به مسیر ویژهٔ توسعهٔ امور مالی چین

یک اندیشکدهٔ معروف چینی اخیراً با انتشار گزارشی اعلام کرد که مسیر ویژهٔ توسعهٔ مالی چین ارتباطی عمیق و نزدیک با کاوش‌ها و تجربیات مالی‌ دارد که شی جین‌پینگ از ۴۰ سال پیش آغاز کرد. مشخصه‌های اصلی این مسیر چیست؟ چه تفاوت‌های بنیادی با الگوی غربی دارد؟…

ماهیت امور مالی چیست؟ ماشین ثروت‌اندوزی یا رفاه برای عموم؟

امور مالی غربی بر پایهٔ منطق سرمایه‌داری «اولویت داشتن منافع سهام‌داران» شکل گرفته که در ذات خود «ماشین ثروت‌اندوزی برای طبقهٔ بانفوذ» جامعه است. در مقابل، ماهیت امور مالی با ویژگی‌های چینی «رفاه برای عموم» است.  بذرهای این ایده در دوران مدیریت شی جین‌پینگ در مناطق و شهرهای استان فوجیان بین سال‌های ۱۹۸۵ تا ۲۰۰۲ کاشته شد.

شی جین پینگ در زمانی که به‌عنوان دبیر حزبی منطقهٔ نینگ‌ده استان فوجیان خدمت می‌کرد یکی از دغدغه‌های اصلی‌‌اش این بود که با توجه به طول کشیدن به ثمر رسیدن یک درخت به مدت ۲۰ تا ۳۰ سال، در طول این مدت خانواده‌های جنگل‌نشین چگونه باید امرار معاش کنند؟ مشکل تأمین مالی آنان چگونه حل می‌شود؟

او با یک ایده نوآورانه پیشنهاد داد که منابع جنگلی در حال رشد به‌عنوان وثیقهٔ وام در نظر گرفته شود. پس از آن، او به پیشبرد اصلاحات حقوق مالکیت جمعی جنگل‌ها در استان فوجیان ادامه داد و درهای بانک‌ها را به روی جنگل‌نشینان گشود. امروزه نینگ‌ده با پوشش جنگلی ۷۱٫۹۷ درصدی «اکسیژن‌بان طبیعی چین» شناخته می‌شود.

در گذشته، نسل‌ «قایق‌نشینان» رودخانهٔ مین‌جیانگ در قایق‌هایی با مساحت کمتر از ۱۰ مترمربع زندگی می‌کردند. شی جین‌پینگ زمانی که دبیر حزبی شهر فوجو بود برای بهبود شرایط زندگی این قایق‌نشینان دست به نوآوری‌های مالی مهمی زد. او طرح‌های وام مسکن برای اسکان پایدار و وام کارآفرینی پرورش آبزیان را ایجاد کرد تا به این خانواده‌ها کمک کند زندگی قایق‌نشینی را ترک کنند و از فقر رهایی یابند.

زندگی قایق‌نشینی (بالا) در برابر اقامت در آپارتمان‌های ماهی‌گیران (پایین) در منطقهٔ نینگ‌ده استان فوجیان

 این اقدامات باعث شد که امور مالی در خدمت عموم مردم باشد و به سرآغازی برای شکل‌گیری سیستم امور مالی چین در عصر جدید تبدیل شود.

رسالت واقعی امور مالی چیست؟ «بازی با پول» یا خدمت به اقتصاد واقعی؟

«اقتصاد مانند کالبد و امور مالی همچون خون جاری در رگ‌های آن است و میان این دو پیوندی ناگسستنی وجود دارد که حیاتشان را به یکدیگر وابسته می‌کند.» این تشبیه گویای دبیرکل شی جین‌پینگ نه‌تنها ارتباط تنگاتنگ اقتصاد و امور مالی را نشان می‌دهد، بلکه با آشکار ساختن ویژگی متمایز امور مالی با ویژگی‌های چینی در مقایسه با الگوی غربی، به‌خوبی نشان می‌دهد که خدمت به اقتصاد واقعی رسالت ذاتی امور مالی است.

در اوایل دههٔ ۱۹۹۰، اقتصاد شهر فوجو، مرکز استان فوجیان، رونق گرفته بود، اما وجود تنها دو پل روی رودخانهٔ مین‌جیانگ توسعهٔ اقتصاد محلی را محدود می‌کرد. با تلاش شی جین‌پینگ، هشت مؤسسهٔ مالی برای حل معضل تأمین مالی ساخت پل‌های جدید با هم همکاری کردند و بعدها بر اساس همین الگو پروژه‌های بزرگ دیگری مانند بزرگراه‌ها، تونل‌ها، و نیروگاه‌های برق‌آبی نیز در این استان اجرا شده است.

تصویری از پروژهٔ نوسازی زیرساخت آبیاری و احداث کارخانهٔ آب آشامیدنی نینگ‌دونگ در منطقهٔ خودمختار نینگ‌شیا در شمال غربی چین

 شهرک توسعهٔ صنایع فناوری پیشرفتهٔ فوجو، که یکی از نخستین مناطق ملی توسعهٔ فناوری پیشرفته در چین است، در سال ۱۹۹۱ با برنامه‌ریزی شی جین‌پینگ تأسیس شد. او پیشنهاد داد که «بانک‌های تجاری باید با نوآوری تأمین مالی در صنایع با فناوری پیشرفته را تقویت بخشند.» زیر تأثیر مداوم اهرم مالی، مساحت شهرک فناوری پیشرفتهٔ فوجو از ۵ کیلومترمربع در آن سال به ۱۹۶ کیلومترمربع در حال حاضر گسترش یافت. ارزش تولید سالانهٔ آن نیز از ۱۰۰میلیون یوان به ۱۲۹٫۵میلیارد یوان افزایش یافته است. بیش از ۱۵۰۰ شرکت فناوری پیشرفته و صدها مؤسسهٔ مالی چرخه‌ای مطلوب از فناوری، صنعت، و امور مالی در این منطقه تشکیل داده‌اند.

شهرک فناوری پیشرفتهٔ فوجو؛ منبع راهبرد ملی «امور مالی علم و فناوری»

بازدید کارمندان بانک کشاورزی چین از وضعیت یک خانوادهٔ روستایی برای ارائهٔ حمایت مالی به روستاییان

تأمین زندگی سالمندان با ایجاد سیستم مالی بازنشستگی؛ قدم زدن یک زوج سالمند در پارکی در بخش تونگ‌جو شهر پکن

ویژگی امنیتی نظام مالی چیست؟ نظام مالی «کانون بحران» است یا «مانعی در برابر ریسک»؟

در سال ۲۰۰۰، هنگامی که شی جین‌پینگ مسئولیت استانداری فوجیان را برعهده گرفت، هشدار داد: «باید همانند احترام به قوانین طبیعت، به قوانین مالی نیز احترام گذاشت. بی‌مبالاتی در مسائل مالی قطعاً پیامدهای تلخی در پی خواهد داشت.» او شخصاً مدیریت مقابله با ریسک‌های بخش املاک، بدهی‌های استانی، و نهادهای مالی کوچک و متوسط را بر عهده گرفت و با فعالیت‌های مالی غیرقانونی برخورد قاطعانه‌ کرد. این اقدامات باعث شد استان فوجیان به یکی از اولین استان‌های «عاری از نهادهای مالی پُرریسک» در کشور تبدیل شود.

در سال ۲۰۰۱، او سیستم هشدار سریع ریسک‌های مالی را پایه‌گذاری کرد که بعدها به الگویی برای سیستم مدیریت ریسک مالی در سطح ملی تبدیل شد.

شی جین‌پینگ پس از انتخاب شدن به‌عنوان رهبر کشور یک چارچوب نظارتی دو ستونی شامل «سیاست پولی+سیاست احتیاطی کلان» مطرح کرد که با در نظر گرفتن «ثبات و رشد اقتصادی» و «مانع شدن از ریسک» به اقدام نوآورانهٔ نهادی بزرگ در امور مالی به سبک چینی تبدیل شد.

کنت روگوف، استاد دانشگاه هاروارد و اقتصاددان ارشد سابق صندوق بین‌المللی پول، می‌گوید: «دو خط قرمز غیرقابل‌عبور در امور مالی چین وجود دارد که یکی نبود ریسک‌های سیستماتیک و دیگری جدا نبودن از اقتصاد واقعی است.»

دیدگاه‌ها و آینده‌نگری‌ شی جین‌پینگ در فوجیان به منبعی پویا برای توسعهٔ امور مالی به سبک چینی تبدیل شده‌ است که نظریه‌های غربی در مورد امور مالی را نفی نمی‌کند، بلکه در واقع بازگشت به جوهر امور مالی چینی است.

نقل از گزارش سی‌جی‌تی‌ان