فرقه دموکرات آذربایجان فرقه دموکرات آذربایجانتنها چهار روز قبل از اینکه درگیری بین ایالات متحده، اسرائیل و ایران به یک ماه خود برسد، گزارشهای جدیدی منتشر شده است مبنی بر اینکه واشنگتن یک پیشنهاد آتشبس ۱۵ مادهای را از طریق پاکستان به تهران تحویل داده و در حال ارائه یک آتشبس یک ماهه برای هموار کردن راه مذاکرات است….
در همین حال، ایران بر موضع خود تأکید کرده و اصرار دارد که تنها راه پایان جنگ، به رسمیت شناختن حقوق مشروع ایران، پرداخت غرامت جنگی و تضمینهای بینالمللی محکم در برابر اقدامات تجاوزکارانه آینده است.
به گفته کارشناسان خاورمیانه، واشنگتن و تهران شرایط کاملاً رقابتی را مطرح کردهاند که باعث ایجاد اختلافات عمیقی شده است که دستیابی به یک پیشرفت دیپلماتیک را بسیار نامطمئن میکند.
وانگ جین، مدیر مرکز مطالعات استراتژیک دانشگاه شمال غربی چین، روز چهارشنبه به CGTN گفت: در شرایط فعلی، شرایط برای گفتگوی ایالات متحده و ایران هنوز کامل نشده است.
یو گوئوکینگ، مدیر اجرایی انجمن مطالعات خاورمیانه چین و محقق موسسه مطالعات غرب آسیا و آفریقا وابسته به آکادمی علوم اجتماعی چین، گفت: مخالفت شدید اسرائیل با هرگونه آتشبس زودهنگام میتواند تلاشها برای خنثی کردن یکی از خطرناکترین رویاروییهای خاورمیانه در سالهای اخیر را پیچیدهتر کند.
در اینجا گفتگوهای CGTN با این دو متخصص که برای وضوح و اختصار ویرایش شدهاند، آمده است.
CGTN: به نظر میرسد روند مذاکرات ایالات متحده و ایران در یک تناقض به سبک راشومون گرفتار شده است: واشنگتن تمایل خود را برای مذاکره نشان داده است، در حالی که تهران هرگونه مذاکره جدی را انکار کرده است. دولت ترامپ به طور گسترده مشتاقتر برای مذاکره تلقی میشود. شما این تضاد را چگونه میبینید؟ آیا دو طرف مذاکرات اساسی را آغاز کردهاند؟ ملاحظات اصلی پشت مواضع عمومی متفاوت آنها چیست؟
وانگ: من معتقد نیستم که دو طرف مذاکرات اساسی را آغاز کرده باشند.
ممکن است طرفهای ثالث به میانجیگری و انتقال پیامها کمک کنند، اما با توجه به اینکه دو طرف به سختی میتوانند در کوتاهمدت اختلافات خود را برطرف کنند، گفتگوی اساسی بعید است، به خصوص مذاکرات مستقیم در سطح بالا، همانطور که طرف آمریکایی ادعا میکند.
یو: مواضع ایالات متحده، اسرائیل و ایران در مورد درگیری و آتشبس احتمالی شامل ترکیبی از سیگنالهای واقعی و تاکتیکی است، و منابع اطلاعاتی به سرعت در حال بهروزرسانی هستند. بنابراین، بررسی دقیق چنین اطلاعاتی بسیار ضروری است.
به طور کلی، هم ایالات متحده و هم ایران به دنبال آتشبس یا پایان موقت خصومتها و برگزاری مذاکرات هستند. به نظر میرسد ایالات متحده در موضع خود فوریت بیشتری دارد، زیرا در حال حاضر با چالشهای متعددی از جمله فشارهای سیاسی داخلی، محدودیتهای بسیج نظامی و توانایی محدود برای ادامه عملیات جنگی مداوم روبرو است. به همین دلایل، رویکرد پیشگیرانهتری اتخاذ کرده است.
CGTN: طبق گزارشها، ایالات متحده یک طرح صلح ۱۵ مادهای را از طریق پاکستان به ایران تحویل داده است که شامل برنامه هستهای، قابلیتهای موشکی و فعالیتهای منطقهای ایران میشود. ایران نیز به نوبه خود تأکید کرده است که تنها در ازای دریافت غرامت کامل جنگ، لغو کامل تحریمهای اقتصادی و تضمینهای الزامآور بینالمللی علیه دخالتهای آینده ایالات متحده در امور داخلی خود، به خصومتها پایان خواهد داد. چه اختلافات آشتیناپذیری بین خواستههای اصلی آنها وجود دارد؟ احتمال دستیابی به اجماع از طریق مذاکره چقدر است؟
وانگ: ریشه اصلی اختلاف بین ایالات متحده و ایران در درک متضاد آنها از علت جنگ فعلی نهفته است که منجر به دیدگاههای متفاوت در مورد مسئولیتپذیری و مواضع متضاد شده است.
ایران معتقد است که این جنگ توسط ایالات متحده و اسرائیل آغاز شده است و بنابراین واشنگتن و تلآویو باید خسارات را متحمل شوند و غرامت بپردازند.
با این حال، ایالات متحده و اسرائیل، به ویژه ایالات متحده، معتقدند که این جنگ ناشی از اختلافات دوجانبه است و اولویت باید حل این اختلافات باشد.
یو: این به اصل موضوع میپردازد. شکاف بین خواستههای ایالات متحده و ایران، که بیشتر آنها قبلاً گزارش شده است، همچنان بسیار گسترده است.
طبق گزارشهای رسانهها، ایالات متحده آتشبس یک ماهه را به عنوان مبنایی برای مذاکره با ایران پیشنهاد داده است که بر اساس یک طرح ۱۵ مادهای است که میتوان آن را به چهار حوزه اصلی تقسیم کرد:
اول، ایران باید قابلیتهای هستهای موجود خود را برچیند، متعهد شود که سلاح هستهای تولید نکند، فعالیتهای غنیسازی اورانیوم را در خاک خود ممنوع کند و ذخایر اورانیوم غنیشده ۶۰٪ خود را که طبق گزارشها حدود ۴۰۰ کیلوگرم است و واشنگتن مدتهاست به دنبال کنترل آن است، تسلیم کند.
دوم، ایالات متحده از ایران میخواهد که حمایت از متحدان خود، از جمله حماس، حزبالله، گروههای شبهنظامی عراقی و جنبش حوثیها را متوقف کند.
سوم، ایران باید اندازه و برد برنامه موشکهای بالستیک خود، به ویژه موشکهایی که قادر به حمله به اسرائیل هستند و موشکهایی با برد بیش از ۱۵۰۰ کیلومتر را محدود کند.
چهارم، و از همه فوریتر برای ایالات متحده، ایران باید هرگونه محاصره تنگه هرمز را لغو کند و ناوبری عادی را از طریق این آبراه استراتژیک تضمین کند.
از سوی دیگر، شرایط اصلی ایران برای پایان دادن به جنگ را میتوان از طریق چهار جنبه زیر درک کرد:
اول، ایالات متحده و اسرائیل باید به طور دائم به خصومتها پایان دهند و از مذاکره یا آتشبس برای تجدید تسلیحات برای حملات آینده استفاده نکنند.
دوم، ایران حق دریافت غرامت جنگی را دارد، زیرا معتقد است که این جنگ ابتدا توسط اسرائیل و ایالات متحده آغاز شده است.
سوم، ایالات متحده باید تمام تحریمهای اقتصادی علیه ایران را به طور کامل لغو کند.
چهارم، ایالات متحده نباید در امور داخلی ایران، به ویژه تلاشهایی که با هدف تغییر رژیم انجام میشود، دخالت کند، چیزی که تهران آن را نمیپذیرد.
CGTN: طبق گزارشها، ارتش ایالات متحده همچنان به اعزام نیروهای اضافی به خاورمیانه ادامه میدهد، در حالی که ایران به عملیات نظامی خود ادامه میدهد. آیا پیگیری همزمان رویارویی نظامی و پیشنهادهای دیپلماتیک با سیگنالهای مذاکره در تضاد است؟ هر دو طرف از طریق این استراتژی “گفتگو و مبارزه” به دنبال دستیابی به چه اهدافی هستند؟
وانگ: واشنگتن به دنبال استفاده از فشار نظامی برای وادار کردن ایران به امتیازدهی است. برای ایران، درگیری فعلی به عنوان یک جنگ حیاتی برای حفظ امنیت ملی تلقی میشود. این دیدگاههای متفاوت منجر به نگرشهای متضاد نسبت به جنگ شده است.
ایالات متحده امیدوار است با ترکیب فشار و پیشنهادهای دیپلماتیک، فرصتی برای گفتگو با ایران به دست آورد. در مقابل، ایران مصمم است تا تهدید نظامی از سوی ایالات متحده و اسرائیل را تا حد امکان از طریق حملات متقابل نظامی از بین ببرد. در شرایط فعلی، شرایط گفتگو هنوز آماده نیست.
یو: از یک سو، ایالات متحده بارها اطلاعاتی را فاش کرده است که ادعا میکند ایران با مذاکره موافقت کرده، با طرفهای ثالث وارد مذاکره شده و مذاکرات قریبالوقوع است. پاکستان نیز اعلام کرده است که میتواند جلساتی بین ایالات متحده و ایران ترتیب دهد. از سوی دیگر، عملیات نظامی ایالات متحده بدون وقفه ادامه داشته و کشتیهای تهاجمی آبی-خاکی پیشرفته ایالات متحده به سواحل ایران نزدیک میشوند.
طبق گزارشها، ایالات متحده در حال بررسی عملیات فرود برای تصرف جزیره خارک، قطب انرژی حیاتی ایران، که تقریباً 25 کیلومتر از سرزمین اصلی ایران فاصله دارد، بوده است. به دست گرفتن کنترل این پایگاه انرژی استراتژیک خلیج فارس به واشنگتن اجازه میدهد تا فشار سیاسی و نظامی شدیدی بر تهران اعمال کند.
در واقع، عملیات نظامی ایالات متحده به معنای حداکثر فشار است که برای وادار کردن ایران به امتیازات به سبک تسلیم طراحی شده است.
اینکه آیا یک حمله زمینی بزرگ آغاز خواهد شد یا خیر، احتمالاً به پیشرفت مذاکرات آینده بستگی دارد. عملیات زمینی همچنان یک گزینه در دولت ترامپ است، اما اینکه آیا این عملیات محقق میشود یا خیر، نیاز به بررسی بیشتر در طول زمان دارد.
CGTN: اگرچه اسرائیل مستقیماً در ابتکار مذاکره ایالات متحده و ایران دخیل نیست، اما مدتهاست که موضع سختگیرانهای در مورد برنامه هستهای و فعالیتهای منطقهای ایران اتخاذ کرده است. اسرائیل چه نقشی در این فرآیند ایفا میکند و چگونه بر روند مذاکرات ایالات متحده و ایران تأثیر خواهد گذاشت؟
وانگ: موضع اسرائیل با موضع ایالات متحده متفاوت است. اسرائیل به دنبال تضعیف هرچه بیشتر ایران یا ایجاد تغییر رژیم در این کشور است، که شکاف بین واشنگتن و تلآویو در عزم آنها برای ادامه جنگ را توضیح میدهد.
با این وجود، از آنجایی که ایالات متحده نیروی محرکه اصلی درگیری فعلی است، اسرائیل ممکن است نظرات و پیشنهاداتی ارائه دهد، اما قدرت تصمیمگیری نهایی همچنان در اختیار طرف آمریکایی است.
یو: اسرائیل طراح و محرک اصلی درگیری فعلی بوده و عملاً ایالات متحده را به اقدام نظامی مشترک علیه ایران کشانده است. بنابراین، موضع آن عامل کلیدی تعیینکننده این است که آیا جنگ میتواند به زودی پایان یابد یا خیر.
گزارشهای متعدد اخیر نشان میدهد که اسرائیل مشتاق آتشبس فوری نیست، به ویژه قبل از دستیابی به اهداف استراتژیک اصلی خود. خواستههای اصلی آن عبارتند از:
اول، از بین بردن دائمی و کامل قابلیتهای هستهای ایران، از جمله ذخایر اورانیوم غنیشده موجود و زیرساختهای هستهای بالقوه.
دوم، نابودی کامل قابلیتهای موشکهای بالستیک موجود و بالقوه ایران به طوری که ایران دیگر نتواند از هوا به خاک اسرائیل حمله کند.
سوم، قطع تمام حمایتهای ایران از حماس، حزبالله، جنبش حوثیها و گروههای شبهنظامی عراقی و پایان دادن به فعالیتهای نظامی ضد اسرائیلی ایران در خارج از کشور.
و چهارم، ایجاد تغییر سیاسی در ایران، پایان دادن به موضع خصمانه نسبت به اسرائیل که از زمان انقلاب اسلامی وجود داشته است.
دستیابی به این اهداف استراتژیک در کوتاهمدت بسیار بعید است، و به همین دلیل است که اسرائیل تمایلی به پایان فوری عملیات نظامی ندارد.
اگر مذاکرات آتشبس بین ایران و آمریکا در دوره آینده ادامه یابد، نمیتوان این احتمال را رد کرد که واشنگتن و تهران ابتدا آتشبس و اقدامات بعدی را اعلام کنند. با این حال، اسرائیل ممکن است بگوید که حق حملات نظامی یکجانبه بیشتر علیه ایران را برای خود محفوظ میدارد.
اندیشه نو – منبع: US, Iran propose own terms to end war: Is a breakthrough possible? – CGTN