فرقه دموکرات آذربایجان فرقه دموکرات آذربایجانپس از چند هفته کاهش نسبی درگیریها، جنگ ایران و آمریکا شامگاه سهشنبه بار دیگر با حملاتی گسترده در دو سوی خلیج فارس شعلهور شد. ارتش آمریکا موجی از حملات را علیه نقاطی در جنوب ایران انجام داد و ساعاتی بعد نیروهای مسلح ایران با موشک و پهپاد پایگاهها و تأسیسات نظامی آمریکا در اردن، بحرین، عراق و بنا بر گزارشهایی کویت را هدف قرار دادند. این شدیدترین تبادل مستقیم آتش میان دو طرف از ماه ژوئیه تاکنون است….
در داخل ایران، گزارشهای میدانی از گسترهای وسیعتر از آنچه در بیانیههای اولیه آمریکا آمده حکایت دارد. خبرنگاران تسنیم از حمله به نقاطی در بندرعباس، بندرلنگه، جاسک، سیریک و قشم در هرمزگان، کنارک در سیستان و بلوچستان و جیرفت در کرمان خبر دادند. مقامهای محلی همچنین اصابت موشک به نقاطی در اطراف اهواز و آغاجاری را تأیید کردند. در جیرفت یک پرتابه در خارج از باند فرودگاه فرود آمد؛ مقامهای استان کرمان گفتند این حمله تلفات جانی نداشت و باند و ساختمانهای فرودگاه آسیب ندید.
در هرمزگان حملات فقط به مراکز نظامی محدود نماند. اداره کل مخابرات استان اعلام کرد تعدادی از دکلها و سایتهای تلفن و اینترنت در مناطق جنوبی، از جمله کوهستک، بهشدت آسیب دیده و تلفن ثابت، تلفن همراه و اینترنت در بخشهایی از منطقه قطع شده است. در قشم نیز بخشهایی از شبکه برق پس از حملات از کار افتاد، هرچند مقامهای محلی اعلام کردند برق جزیره بعدتر دوباره برقرار شد.
خونینترین حادثه شب در بندر کوهستک، از توابع سیریک، رخ داد. یک خانه مسکونی که در آن جشن عروسی برگزار میشد در جریان حمله آسیب دید. آخرین گزارش مقامهای محلی و هلال احمر شمار کشتهشدگان را پنج نفر و مجروحان را ۶۸ نفر اعلام کرده است. یک کودک چهار ساله در میان کشتهشدگان است و گزارشهای محلی میگویند شمار زیادی از مجروحان زن و کودکاند. در آمار اولیه، فرماندار سیریک گفته بود ۵۰ نفر از ۶۳ مجروح ثبتشده در آن مرحله زن و کودک بودهاند.
پانزده آمبولانس برای انتقال مجروحان به محل اعزام شد و پس از پایان آواربرداری، شمار زیادی از زخمیها به بیمارستان حضرت ابوالفضل میناب منتقل شدند. تصاویر منتشرشده از ساعات پس از حمله، انتقال مجروحان و حضور گسترده نیروهای درمانی در بیمارستان میناب را نشان میدهد. مقامهای استان گفتهاند کادرهای درمانی در آمادهباش قرار گرفتهاند و برخی مجروحان برای درمان تخصصی به مراکز دیگر منتقل شدهاند.
هنوز روشن نیست هدف دقیق حمله در کوهستک چه بوده است. یک منبع محلی به بیبیسی فارسی گفته در فاصله چند متری خانهای که عروسی در آن برگزار میشد یک دکل مخابراتی قرار داشته و به گمان او هدف حمله همان تأسیسات بوده است. گزارش اداره مخابرات هرمزگان درباره آسیب جدی به دکلها و سایتهای ارتباطی در کوهستک نیز این احتمال را تقویت میکند، اما تا این لحظه هیچ توضیح رسمی از سوی آمریکا درباره هدف دقیق این اصابت منتشر نشده است. سخنگوی سنتکام گفته نیروهای آمریکایی از گزارشهای مربوط به تلفات غیرنظامیان آگاهند.
فرماندهی مرکزی آمریکا اعلام کرده در موج حملات سهشنبه، سامانههای پدافند هوایی، رادارها، تجهیزات و تأسیسات دریایی، ظرفیتهای مینگذاری و مراکز ارتباطی سپاه را هدف قرار داده است. واشنگتن میگوید این عملیات در واکنش به تلاش ایران برای مینگذاری در تنگه هرمز و حملات اخیر علیه کشتیهای تجاری و نیروهای آمریکایی انجام شده است. دونالد ترامپ نیز حملات را «موجه» خواند و تهدید کرد در صورت پاسخ ایران، حملات بعدی شدیدتر خواهد بود.
پاسخ ایران از همان شب آغاز شد. سپاه پاسداران از حملات موشکی و پهپادی به پایگاههای آمریکا در اردن و اربیل خبر داد و ارتش ایران اعلام کرد تأسیسات راداری و محل تجمع نیروهای آمریکایی در پایگاه شیخ عیسی بحرین را با پهپادهای انتحاری هدف گرفته است. رسانههای ایرانی همچنین از فعال شدن پدافند و شنیده شدن انفجار در کویت و اربیل خبر دادند.
درباره نتیجه این حملات، روایت تهران و دولتهای منطقه متفاوت است. سپاه مدعی وارد کردن تلفات سنگین به نیروهای آمریکایی در اردن شد، اما ارتش اردن اعلام کرد ۱۳ موشک بالستیک وارد حریم هوایی این کشور شدهاند که ۱۰ فروند رهگیری و سه موشک در مناطق دورافتاده سقوط کردهاند و هیچ کشته یا زخمی بر جای نگذاشتهاند. دو مقام آمریکایی نیز به رویترز گفتهاند ارزیابی اولیه از نبود تلفات نیروهای آمریکایی حکایت دارد.
بحرین نیز رسماً تأیید کرد که پهپادهایی از سوی ایران به این کشور شلیک شدهاند، اما اعلام کرد سامانههای پدافندی آنها را رهگیری و منهدم کردهاند. درباره ادعای ایران مبنی بر اصابت به تأسیسات پایگاه شیخ عیسی و همچنین حملات به پایگاههای آمریکا در اربیل، تا بامداد چهارشنبه تأیید مستقلی از سوی آمریکا یا عراق منتشر نشده بود.
تبادل تازه آتش بلافاصله بر تنگه هرمز اثر گذاشته است. دادههای ردیابی کشتیها نشان میدهد روز سهشنبه فقط چهار کشتی کالایی از تنگه عبور کردند؛ یک روز پیش شمار آنها ۱۰ فروند و متوسط ده روز گذشته حدود ۱۳ کشتی در روز بود. سپاه هشدار داده حملات آمریکا «قفل تنگه هرمز را محکمتر» خواهد کرد.
بازار نفت نیز واکنش سریع نشان داده است. نفت برنت پس از جهش بیش از چهار دلاری سهشنبه، صبح چهارشنبه از ۹۵ دلار در هر بشکه عبور کرد. نگرانی اصلی بازار این است که بازگشت جنگ مستقیم، عبور نفتکشها از هرمز را بیش از پیش مختل کند؛ آبراهی که پیش از جنگ حدود یکپنجم مصرف روزانه نفت جهان از آن عبور میکرد.
در حالی که طی هفتههای گذشته وضعیتی شکننده میان جنگ و توقف درگیری برقرار بود، حملات سهشنبه نشان میدهد این دوره ممکن است پایان یافته باشد. واشنگتن و تهران هر دو اعلام کردهاند آماده حملات بیشترند و در صحنه میدانی، دامنه درگیری بار دیگر از سواحل جنوبی ایران تا پایگاههای آمریکا در چند کشور منطقه گسترش یافته است. مهمترین پرسش اکنون این است که آیا تبادل تازه آتش در همین سطح متوقف میشود یا جنگ بار دیگر وارد مرحلهای پیوسته و گسترده خواهد شد.