از کشتار ۶۷ در زندان تا کشتار ۱۴۰۴ در خیابان

در تابستان ۱۳۶۷ هزاران زندانی سیاسی در زندانهای جمهوری اسلامی اعدام شدند. سالها طول کشید تا جامعه ایران از ابعاد آن فاجعه آگاه شود. جنگ ایران و عراق، فضای امنیتی، نبود رسانه های آزاد و فقدان شبکه های اجتماعی، این امکان را برای حکومت فراهم کرده بود که حقیقت را پشت دیوارهای زندان پنهان کند. جمهوری اسلامی نیز هیچگاه مسئولیت آن اعدامها را به صورت شفاف نپذیرفت و هرگز آمار رسمی و مشخصی از شمار قربانیان منتشر نکرد. حکومت ظاهراً هنوز در دهه شصت زندگی میکند…

حامد آئینه وند

اظهارات اخیر مسعود پزشکیان، که منتقدان آمار رسمی کشته شدگان اعتراضات را «خائن» و «وطن فروش» خواند، بیش از آنکه درباره اختلاف بر سر اعداد باشد، پرده از یک ذهنیت تاریخی در جمهوری اسلامی برداشت؛ ذهنیتی که بیش از چهار دهه است با یک الگوی ثابت عمل میکند: کشتار، انکار و سپس امید به فراموشی.

در تابستان ۱۳۶۷ هزاران زندانی سیاسی در زندانهای جمهوری اسلامی اعدام شدند. سالها طول کشید تا جامعه ایران از ابعاد آن فاجعه آگاه شود. جنگ ایران و عراق، فضای امنیتی، نبود رسانه های آزاد و فقدان شبکه های اجتماعی، این امکان را برای حکومت فراهم کرده بود که حقیقت را پشت دیوارهای زندان پنهان کند. جمهوری اسلامی نیز هیچگاه مسئولیت آن اعدامها را به صورت شفاف نپذیرفت و هرگز آمار رسمی و مشخصی از شمار قربانیان منتشر
نکرد.

در آن سالها، جز زنده یاد آیت ا.. منتظری که فریاد زد بسیاری از چهره هایی که امروز خود را اصلاح طلب مینامند و آن روزها بر خودشان نام خط امام گذاشته بودند در برابر آن فاجعه سکوت کردند. نه اعتراضی درخور شنیده شد و نه تلاشی جدی برای روشن شدن حقیقت صورت گرفت. امروز نیز وقتی رئیس جمهور، به جای پاسخگویی درباره جانهای از دسترفته، کسانی را که روایت دیگری از آمار قربانیان ارائه میکنند به «خیانت» و «وطن‌فروشی» متهم میکند، این پرسش دوباره زنده میشود که آیا چیزی جز همان منطق قدیمی ادامه یافته است؟

حکومت ظاهراً هنوز در دهه شصت زندگی میکند. هنوز تصور میکند اگر چند سال بگذرد، اگر روایت رسمی بارها تکرار شود و اگر منتقدان با برچسب «خائن» و «وطن‌فروش» از میدان بیرون رانده شوند، حافظه جمعی نیز پاک خواهد شد. این محاسبه شاید در سال ۱۳۶۷، با وجود سانسور گسترده و نبود ابزارهای ارتباطی امروز ، تا حدی امکانپذیر بود. اما ایران امروز، ایران ۱۳۶۷ نیست. امروز حقیقت را نمیتوان در پشت دیوار زندان یا در گزارشهای رسمی دفن کرد.

برگرفته از کانال نویسنده