فرقه دموکرات آذربایجان فرقه دموکرات آذربایجانادعای دونالد ترامپ درباره نجات هشت زن معترض در ایران از اعدام، به یکی از تازهترین نمونههای جنگ روایتها و انتشار اطلاعات نادرست در میانه بحران ایران و آمریکا تبدیل شده است. ترامپ روز چهارشنبه اعلام کرد ایران، «به احترام» درخواست او، از اعدام هشت زن بازداشتشده صرفنظر کرده و چهار نفر از آنان را آزاد خواهد کرد. مقامهای ایران این روایت را رد کردند و گفتند اساساً چنین اعدامهایی در دستور کار نبوده است…..
ماجرا از آنجا آغاز شد که ترامپ تصویری ترکیبی از هشت زن را بازنشر کرد؛ تصویری که همراه آن ادعا شده بود این زنان در جریان اعتراضات ایران بازداشت شده و در خطر اعدام قرار دارند. پس از انتشار این تصویر، شماری از کاربران شبکههای اجتماعی و سپس برخی حسابهای رسمی وابسته به ایران مدعی شدند تصویرها ساختگی و تولیدشده با هوش مصنوعی است. اما بررسیهای بعدی نشان داد این روایت نیز دقیق نیست: دستکم شماری از این زنان واقعیاند، هرچند تصاویر منتشرشده ممکن است دستکاری یا با ابزارهای هوش مصنوعی بازسازی شده باشد..
خبرگزاری میزان، وابسته به قوه قضاییه ایران، در واکنش به ترامپ اعلام کرد او «فریب خبر جعلی» را خورده است. این خبرگزاری گفت برخی از زنان یادشده آزاد شدهاند و برخی دیگر با اتهامهایی روبهرو هستند که در صورت اثبات، به زندان منجر میشود، نه اعدام. مقامهای ایرانی همچنین گفتند هیچ حکم قطعی اعدامی برای این هشت زن وجود ندارد.
نهادهای حقوق بشری تصویر پیچیدهتری ارائه کردهاند. بر اساس گزارش فرانس ۲۴ و دادههای دو سازمان حقوق بشری، زنان یادشده کاملاً ساختگی نیستند و در جریان اعتراضات بازداشت شدهاند، اما ادعای وجود هشت حکم اعدام نیز نادرست است. بنا بر این گزارشها، از میان این پروندهها، تنها حکم اعدام بیتا همتی بهطور مشخص گزارش و تأیید شده است.
پرونده بیتا همتی پیشتر نیز در گزارشهای حقوق بشری مطرح شده بود. او همراه چند متهم دیگر در ارتباط با اعتراضات دیماه و به اتهامهایی امنیتی با حکم اعدام روبهرو شده است؛ اتهامهایی که فعالان حقوق بشر آنها را مبهم و فاقد روند دادرسی عادلانه توصیف کردهاند.
این ماجرا نشان داد که در فضای بحرانی کنونی، هم دولت آمریکا و هم دستگاه تبلیغاتی جمهوری اسلامی از روایتهای ناقص یا گمراهکننده برای پیشبرد اهداف سیاسی خود استفاده میکنند. ترامپ با بزرگنمایی نقش خود، از «نجات» هشت زن سخن گفت؛ در حالی که شواهد مستقل چنین روایتی را تأیید نمیکند. در مقابل، حسابها و رسانههای نزدیک به ایران نیز با تمرکز بر ادعای «هوش مصنوعی بودن» تصاویر، اصل بازداشتها و نگرانیهای حقوق بشری درباره احکام سنگین را کمرنگ کردند.
اهمیت این پرونده فقط در یک ادعای نادرست رسانهای نیست. سازمانهای حقوق بشری در هفتههای اخیر نسبت به افزایش شدید اعدامها در ایران هشدار دادهاند. همزمان، پس از اعتراضات دیماه و در فضای جنگی کنونی، نگرانیها درباره صدور احکام سنگینتر علیه بازداشتشدگان، بهویژه معترضان و فعالان سیاسی، افزایش یافته است. در چنین شرایطی، انتشار اطلاعات نادرست میتواند هم جان زندانیان را در معرض خطر بیشتری قرار دهد و هم امکان پیگیری دقیق پروندههای واقعی را دشوارتر کند.