فرقه دموکرات آذربایجان فرقه دموکرات آذربایجاندونالد ترامپ، استیو ویتکاف و جرد کوشنر را به پاکستان میفرستد تا در اسلامآباد با عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، درباره ازسرگیری مذاکرات برای پایان دادن به جنگ که هفته ها بر میهن ما تحمیل شد گفتوگو کنند. کاخ سفید روز جمعه ۲۴ آوریل تأیید کرد این دو فرستاده آمریکا قرار است با هیئت جمهوری اسلامی در پاکستان دیدار کنند؛ کشوری که بار دیگر نقش میانجی را در یکی از خطرناکترین بحرانهای خاورمیانه بر عهده گرفته است….
کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، گفت واشنگتن امیدوار است این گفتوگوها «سازنده» باشد و مسیر را به سوی توافق باز کند. به گفته او، جی.دی. ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا که در دور قبلی مذاکرات در اسلامآباد ریاست هیئت آمریکایی را بر عهده داشت، این بار به پاکستان نمیرود، اما در صورت پیشرفت مذاکرات در حالت آمادهباش خواهد بود.
عباس عراقچی پیش از این سفر، برنامهای منطقهای شامل پاکستان، روسیه و عمان را در دستور کار قرار داده است. هدف تهران یافتن پایهای برای بازگشایی مذاکراتی عنوان شده که بتواند به تعهد دائمی آمریکا و اسرائیل برای توقف حملات علیه ایران منجر شود؛ خواستهای که اکنون به یکی از محورهای اصلی تهران تبدیل شده است.
در همین حال، مسئله تنگه هرمز به کانون اصلی بحران تبدیل شده است. ایران اعلام کرده تا زمانی که محاصره بنادرش از سوی آمریکا پایان نیابد، بازگشت به مذاکرات رسمی دشوار خواهد بود. در مقابل، واشنگتن خواهان تضمینهای قابل راستیآزمایی درباره برنامه هستهای ایران و بازگشایی مسیر کشتیرانی در تنگه هرمز است.
بر اساس گزارشها، یکی از طرحهای مطرحشده این است که ایران ذخیره اورانیوم با غنای بالا را به بخشهای جداگانه تقسیم کند و در برابر لغو مرحلهای تحریمها، سطح غنای هر بخش را بهتدریج کاهش دهد. همچنین گفته میشود تهران در پی آن است که چین را به عنوان یکی از تضمینکنندگان احتمالی هر توافق وارد روند کند. روسیه نیز ممکن است بار دیگر پیشنهاد انتقال بخشی از ذخایر هستهای ایران به خاک خود را مطرح کند.
با این حال، فضای نظامی همچنان سنگین است. پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، روز جمعه گفت محاصره دریایی ایران «جهانی» شده و تاکنون ۳۴ کشتی در چارچوب این عملیات بازگردانده شدهاند. او همچنین اعلام کرد یک ناو هواپیمابر دیگر به عملیات محاصره خواهد پیوست و هشدار داد هرگونه تلاش ایران برای مینگذاری در تنگه هرمز با واکنش فوری روبهرو میشود.
رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا نیز گفت نیروهای آمریکایی آمادهاند در صورت صدور دستور از سوی ترامپ، عملیات نظامی گسترده را از سر بگیرند. این پیام نشان میدهد واشنگتن همزمان با اعزام هیئت مذاکرهکننده به اسلامآباد، فشار نظامی را نیز به عنوان اهرم اصلی خود حفظ کرده است.
از سوی دیگر، ایران تأکید دارد موضوع اصلی دیگر فقط پرونده هستهای نیست، بلکه پایان جنگ، تضمین عدم حمله دوباره، رفع محاصره، لغو تحریمها، مسئله تنگه هرمز و جبران خسارتها در مرکز مذاکرات قرار دارد. سخنگوی وزارت خارجه ایران گفته است آتشبس تنها زمانی پذیرفتنی است که نخستین گام برای پایان جنگ در همه جبههها باشد.
این تحولات در حالی رخ میدهد که ترامپ آتشبس لبنان و اسرائیل را نیز تمدید کرده، هرچند اسرائیل با این تمدید موافق نبوده است. همزمان، در کشورهای عربی خلیج فارس نگرانی از ادامه بنبست در تنگه هرمز بالا گرفته و مقامهای امارات گفتهاند بازسازی اعتماد با ایران ممکن است دههها زمان ببرد.
مذاکرات اسلامآباد اکنون در نقطهای حساس آغاز میشود: آمریکا میخواهد ایران را زیر فشار محاصره دریایی و تهدید نظامی به امتیازدهی وادار کند؛ ایران میکوشد جنگ را از سطح پرونده هستهای فراتر ببرد و تضمینهای امنیتی و اقتصادی بگیرد؛ و پاکستان، عمان، روسیه و شاید چین تلاش میکنند راهی برای جلوگیری از گسترش بحران بیابند. نتیجه این دور مذاکرات میتواند تعیین کند که جنگ وارد مسیر مهار و توافق میشود یا منطقه به مرحله تازهای از رویارویی نظامی کشیده خواهد شد.