قطع اینترنت در ایران اکنون به طولانیترین قطع سراسری ثبتشده در جهان تبدیل شده است. صاحبنظران خسارتهای ناشی از قطع اینترنت را بیشتر از نابودی برخی زیرساختهای مهم میدانند….
خبرگزاری کُردی رووداو روز سهشنبه ۲۵ فروردین / ۱۴ آوریل در گزارشی درباره تداوم قطع اینترنت در ایران به سخنان افشین کلاهی، رئیس کمیسیون کسبوکارهای دانشبنیان اتاق بازرگانی ایران اشاره کرد که گفته بود: «خسارت مستقیم ناشی از قطعی اینترنت روزانه بین ۳۰ تا ۴۰ میلیون دلار است و در صورت در نظر گرفتن تبعات غیرمستقیم، این رقم به حدود ۸۰ میلیون دلار در روز میرسد.»
بهگفته افشین کلاهی، این در حالی است که «هزینه ساخت پل بییک که پیشتر تخریب شده، حدود ۲۰ میلیون دلار برآورد میشود و همچنین احداث هر مگاوات نیروگاه برق به حدود ۳ میلیون دلار سرمایه نیاز دارد».
کلاهی با تأکید بر اینکه این خسارتها در عرصه اقتصاد دیجیتال رخ میدهد، افزود: «در عمل، هر روز شاهد نابودی چندین پل بزرگ و نیروگاه هستیم؛ اما چون این تخریبها ملموس و قابل مشاهده نیست، حساسیت لازم نسبت به آن وجود ندارد.»
اظهارات او با واکنش تند برخی کاربران حکومتی شبکههای اجتماعی مواجه شد و عدهای او را به «همکاری با دشمن» بهدلیل دفاع از رفع محدودیت اینترنت متهم کردند.
مقامهای جمهوری اسلامی از ۹ اسفند / ۲۸ فوریه اقدام به قطع گسترده اینترنت کردند؛ اقدامی که همچنان ادامه دارد و بیش از ۹۳ میلیون نفر جمعیت کشور را تحت تأثیر قرار داده است. این تصمیم همزمان با اغاز حملات گسترده هوایی آمریکا و اسرائیل علیه ایران گرفته شد؛ حملاتی که هزاران هدف نظامی و برخی زیرساختهای غیرنظامی از جمله مجتمعهای پتروشیمی، پلها، راهآهن و دانشگاهها را هدف قرار داد.
تهران با استناد به این حملات، دسترسی به اینترنت جهانی را محدود و اتصال را به شبکه ملی اطلاعات تقلیل داد؛ سیستمی که طی ۱۶ سال گذشته توسعه یافته و تحت نظارت نزدیک نهادهای اطلاعاتی و مرتبط با سپاه پاسداران انقلاب اسلامی قرار دارد.
پس از قطعی تقریباً کامل اینترنت در جریان جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل در بهار گذشته و اختلال ۲۱ روزه آن همزمان با اعتراضات سراسری دیماه سال گذشته، این سومین قطع اینترنت در کمتر از ۱۲ ماه گذشته است.
تکرار این محدودیتها بسیاری از کسبوکارهای بخش خصوصی را به ورشکستگی کشانده یا در آستانه فروپاشی قرار داده است؛ آن هم در شرایطی که ایرانیان با فشارهای شدید اقتصادی ناشی از سوءمدیریت حکومتی، تحریمهای بینالمللی و تورم بالا (بیش از ۶۸ درصد تا اواسط فوریه به گزارش مرکز آمار ایران) دستوپنجه نرم میکنند.
پدرام سلطانی، فعال اقتصادی و استراتژیست، روز چهارشنبه گذشته از مقامهای حکومتی خواست دسترسی به اینترنت را فوراً برقرار کنند و هشدار داد که «کسبوکارهای کوچک در حال فروپاشی هستند».
در همین حال، سیامک قاسمی، اقتصاددان، نیز تأکید کرد که هرچند بسیاری از مردم به استفاده موقت از پلتفرمهای داخلی روی آوردهاند، اما این بسترها هرگز جایگزین اینترنت جهانی نخواهند شد.
قاسمی هشدار داد: «نفسهای آخر بسیاری از کسبوکارها به شماره افتاده و تعدیل گسترده نیرو در مشاغل خدماتی آغاز شده است.»
این اظهارات همزمان با آتشبس دو هفتهای میان آمریکا و ایران با میانجیگری پاکستان مطرح شد؛ آتشبسی که راه را برای مذاکرات حساس در اسلامآباد هموار کرد. با این حال، این گفتوگوها بدون دستیابی به توافق نهایی پایان یافت و احتمال برگزاری دور دوم مذاکرات در اواخر هفته جاری مطرح شده است.
با وجود آتشبس، محدودیت اینترنت همچنان ادامه دارد و مقامهای امنیتی و اطلاعاتی ایران اعلام کردهاند این اقدامات برای جلوگیری از «سوءاستفاده دشمن» از شرایط جنگی صورت میگیرد.
با این حال، تأثیر همزمان قطع اینترنت و جنگ ششهفتهای، بخشهایی از اقتصاد ایران را عملاً فلج کرده است.
در نشستی در تهران، رؤسای اتاقهای بازرگانی استانها به بررسی این بحران پرداختند. محمد ایرانی، رئیس اتاق بازرگانی قم، نسبت به اختلال شدید در بخشهای مختلف از جمله زنجیره تأمین مواد بستهبندی و صنایع پتروشیمی هشدار داد و گفت بازگرداندن شرایط به حالت عادی دشوار خواهد بود.
همچنین محمدصادق حمیدیان، رئیس اتاق بازرگانی شیراز، با اشاره به چالشهای بنیادین نظام تجاری کشور تأکید کرد: «باید با انسجام و وحدت عمل کنیم و راهبردی برای تحول در حکمرانی اقتصادی تدوین شود.»
او افزود: «بخش خصوصی باید مسئولیت شکلدهی به اقتصاد را بر عهده بگیرد.»
گروه نِتبلاکس، ناظر جهانی دسترسی به اینترنت، روز سهشنبه ۲۵ فروردین / ۱۴ آوریل اعلام کرد که مدت قطعی اینترنت در ایران به ۴۶ روز رسیده و این طولانیترین خاموشی سراسری ثبتشده در جهان است. این نهاد هشدار داد که اختلالات جاری، معیشت مردم را بهشدت تحت تأثیر قرار داده و ایرانیها باید برای رساندن پیام به دنیای خارج، خطراتی را به جان بخرند.
بر اساس گزارش رووداو، مقامها شماری از افرادی را که از طریق VPN به اینترنت جهانی دسترسی پیدا کرده یا از دستگاههای استارلینک استفاده کردهاند، بازداشت کردهاند؛ ابزارهایی که امکان اتصال پرسرعت ماهوارهای را فراهم میکنند.
یکی از ساکنان استان کرمانشاه که بهدلایل امنیتی نخواست نامش فاش شود، گفت: «برای دسترسی نامحدود، ۱۰۰ میلیون ریال پرداخت کردم.»
او افزود: «بسیاری از مردم و کسبوکارها بهدلیل این قطعی در رنج هستند.»
این در حالی است که شهروندان ایرانی برای دسترسی به اینترنت ناچار به پرداخت میلیونها ریال شدهاند؛ آن هم در شرایطی که ارزش پول ملی در اوایل سال جاری به رکورد بیسابقه ۱.۴۵ میلیون ریال در برابر هر دلار آمریکا سقوط کرده است.
فرقه دموکرات آذربایجان فرقه دموکرات آذربایجان