فرقه دموکرات آذربایجان فرقه دموکرات آذربایجانبهکارگیری کودکان و نوجوانان در فعالیتهای نظامی یا امنیتی، با تعهدات بینالمللی دولتها در حوزه حقوق کودک در تعارض است. بر اساس ماده ۳۸ کنوانسیون حقوق کودک، دولتها موظفاند از مشارکت افراد زیر ۱۵ سال در مخاصمات مسلحانه جلوگیری کرده و حمایت ویژه از کودکان را تضمین کنند…
سپاه تهران از راهاندازی طرحی خبر داده است که بر اساس آن، شهروندان غیرنظامی ـ بهویژه نوجوانان ـ در قالب نیروهای داوطلب به فعالیتهای امنیتی و شبهنظامی فراخوانده میشوند. بنا بر اعلام معاونت فرهنگی سپاه تهران، در این طرح از جوانان، نوجوانان و حتی کودکان بالای ۱۲ سال خواسته شده است برای همکاری در حوزههایی چون «گشتهای اطلاعاتی و عملیاتی»، «ایستهای بازرسی بسیج» و «پشتیبانی و تدارکات» ثبتنام کنند.
از منظر حقوقی، بهکارگیری شهروندان غیرنظامی در فعالیتهای امنیتی و شبهنظامی، مرز میان افراد غیرنظامی و نیروهای درگیر را مخدوش میکند. این اقدام با اصول بنیادین حقوق بینالملل بشردوستانه، بهویژه اصل تفکیک میان غیرنظامیان و اهداف نظامی، در تعارض قرار میگیرد. مطابق ماده ۵۱ پروتکل الحاقی اول کنوانسیونهای ژنو، غیرنظامیان نباید هدف حمله قرار گیرند و باید از آثار درگیریها مصون بمانند؛ اما مشارکت آنان در فعالیتهای امنیتی و شبهنظامی میتواند این وضعیت حمایتی را تضعیف کند. همچنین بر اساس ماده ۵۸ همین سند، طرفها مکلفاند غیرنظامیان را از مجاورت اهداف نظامی دور نگه دارند و از قرار دادن آنان در معرض خطر خودداری کنند.
از سوی دیگر، بهکارگیری کودکان و نوجوانان در فعالیتهای نظامی یا امنیتی، با تعهدات بینالمللی دولتها در حوزه حقوق کودک در تعارض است. بر اساس ماده ۳۸ کنوانسیون حقوق کودک، دولتها موظفاند از مشارکت افراد زیر ۱۵ سال در مخاصمات مسلحانه جلوگیری کرده و حمایت ویژه از کودکان را تضمین کنند. افزون بر این، پروتکل الحاقی کنوانسیون حقوق کودک درباره مشارکت کودکان در مخاصمات مسلحانه مصوب سال ۲۰۰۰، دولتها را ملزم میکند که افراد زیر ۱۸ سال را از مشارکت مستقیم در فعالیتهای نظامی دور نگه دارند و از جذب آنان در ساختارهای شبهنظامی جلوگیری کنند.
همچنین بر اساس ماده ۸ اساسنامه دیوان کیفری بینالمللی، بهکارگیری کودکان زیر ۱۵ سال در نیروهای نظامی یا گروههای مسلح میتواند در شرایط مخاصمه مسلحانه بهعنوان جنایت جنگی تلقی شود. هرچند ارزیابی نهایی چنین وضعیتی وابسته به شرایط عینی و تحقق عناصر حقوقی مخاصمه مسلحانه است، اما فراخوان کودکان و نوجوانان برای نقشهای امنیتی و شبهنظامی میتواند نگرانیهای جدی حقوقی ایجاد کند.
با توجه به اینکه پایگاههای بسیج و ایستهای بازرسی در شرایط تنش از جمله اهداف محتمل حملات محسوب میشوند، استقرار شهروندان غیرنظامی در این نقاط، به معنای قرار دادن آنان در معرض خطر مستقیم است. چنین تصمیمی، با تعهد به اتخاذ تدابیر احتیاطی برای حفاظت از غیرنظامیان مغایرت داشته و میتواند بهعنوان بهخطر انداختن آگاهانه جان شهروندان تلقی شود؛ بهویژه هنگامی که نوجوانان و افراد فاقد آموزش نظامی در این موقعیتها به کار گرفته شوند.
این رویکرد، علاوه بر مخدوش کردن اصل تفکیک میان غیرنظامیان و نیروهای نظامی، به نظامیسازی جامعه و استفاده ابزاری از شهروندان ـ بهویژه کودکان و نوجوانان ـ در موقعیتهای پرخطر منجر میشود و با اصول بنیادین حقوق بشردوستانه و تعهدات بینالمللی در زمینه حمایت از کودکان در تعارض قرار دارد.
منبع: کانال چالش صنفی معلمان ایران
« واژه کودک سرباز در مفهوم بینالمللی و بنابه آنچه که در پیماننامه حقوق کودک و ضمیمه اختیاری این پیمانهنامه آمده است، عبارت است از ممانعت حضور کودکان در مناقشات مسلحانه، یعنی تمام افراد زیر ١٨ سالی که به هر شکلی در گروههای نظامی عضویت و از آنها در فعالیتهای نظامی استفاده میشود. این فعالیتها میتواند شرکت دادن این کودکان در خط مقدم جبهه جنگ به عنوان جنگجو، انجام کارهای تدارکاتی و ایفای نقش تدارکاتچی، به کار گرفتن آنها در نقش جاسوس و پیامرسان، به کار گماردن آنها به عنوان نگهبان و در کل هرگونه استفاده از کودکان در فعالیتهای نظامی و عضویت آنها به هرشکلی در گروههای مسلح، مصداق کودک سربازی است.» برگرفته از «مجله حقوق ما»