فرقه دموکرات آذربایجان فرقه دموکرات آذربایجاندیدهبان حقوق بشر در گزارشی تازه اعلام کرده است که پس از سرکوب خونین اعتراضهای سراسری دی ۱۴۰۴، موج گستردهای از بازداشتهای خودسرانه، ناپدیدسازی قهری، شکنجه، و تهدید به اعدام در ایران جریان دارد….
با گذشت هفتهها از سرکوب خونین اعتراضهای سراسری دی ۱۴۰۴، دیدهبان حقوق بشر در گزارشی که ۵ اسفند ۱۴۰۴ منتشر کرده از آنچه «سونامی سرکوب» نامیده پرده برداشته است. بر اساس این گزارش، از هفتم دیماه، و بهویژه پس از کشتارهای ۱۸ و ۱۹ دی، نهادهای امنیتی دههاهزار نفر، از جمله کودکان، را بازداشت کردهاند و بسیاری از آنان در معرض شکنجه، محاکمههای ناعادلانه، و خطر اعدام قرار دارند.
موج بازداشتهای گسترده پس از اعتراضهای سراسری
در گزارش دیدهبان حقوق بشر آمده است که اعتراضات سراسری که از دیماه ۱۴۰۴ آغاز شد، با سرکوبی گسترده و خشونتبار مواجه شده است. پس از وقایع ۱۸ و ۱۹ دی، بازداشتهای گسترده در شهرهای مختلف شدت گرفت و دامنه آن تنها به معترضان خیابانی محدود نماند.
به گفته این سازمان، معترضان، دانشجویان، دانشآموزان، وکلا، پزشکان، روزنامهنگاران، فعالان سیاسی و مدنی، ورزشکاران و حتی اعضای اقلیتهای قومی و مذهبی از جمله بهائیان در میان بازداشتشدگان هستند. گزارش تأکید میکند که شمار بازداشتشدگان به دهها هزار نفر میرسد.
این موج بازداشتها در شرایطی صورت گرفته که فضای امنیتی در بسیاری از شهرها همچنان سنگین است و حضور گسترده نیروهای امنیتی، ایستهای بازرسی و کنترل تلفنهای همراه شهروندان ادامه دارد.
ناپدیدسازی قهری و بیخبری خانوادهها
یکی از محورهای اصلی گزارش، موضوع ناپدیدسازی قهری است. دیدهبان حقوق بشر اعلام کرده است که بسیاری از بازداشتشدگان در بیخبری کامل از جهان خارج نگهداری میشوند. برخی از آنان در مراکز رسمی و برخی دیگر در بازداشتگاههای غیررسمی یا مخفی نگهداری میشوند.
خانوادهها و وکلا اعلام کردهاند که مقامات از ارائه هرگونه اطلاعات درباره محل نگهداری یا وضعیت سلامت بازداشتشدگان خودداری میکنند. این سازمان چنین رفتاری را «مصداق ناپدیدسازی قهری» دانسته و آن را جرمی جدی بر اساس حقوق بینالملل توصیف کرده است.
بیخبری طولانیمدت خانوادهها از سرنوشت عزیزانشان، به گفته فعالان حقوق بشر، یکی از ابعاد نگرانکننده وضعیت پس از اعتراضات سراسری است.
شکنجه، اعترافهای اجباری و خطر اعدام
در بخش دیگری از این گزارش به موارد متعدد شکنجه و بدرفتاری اشاره شده است. بنا بر مستندات ارائهشده، بازداشتشدگان در معرض ضرب و شتم شدید، خشونت جنسی و جنسیتی، محرومیت غذایی، تهدید به اعدام و محرومیت از خدمات درمانی قرار گرفتهاند.
دیدهبان حقوق بشر همچنین اعلام کرده که ۱۳۹ ویدئوی منتشرشده از «اعترافات» تلویزیونی را بررسی کرده است. این ویدئوها که تا ششم فوریه از رسانههای دولتی پخش شدهاند، به گفته این نهاد نقض آشکار منع شکنجه و اصل برائت محسوب میشوند.
در این گزارش نسبت به خطر اعدامهای فوری و خودسرانه هشدار داده شده و تأکید شده است که برخی بازداشتشدگان ممکن است در معرض صدور احکام اعدام در روندهای قضایی ناعادلانه قرار گیرند.
فضای امنیتی و کارزار سازمانیافته سرکوب
دیدهبان حقوق بشر نتیجهگیری کرده است که استفاده از تصاویر دوربینهای مداربسته، پهپادها و فناوریهای نظارتی برای شناسایی معترضان، نشاندهنده یک کارزار سازمانیافته برای ایجاد رعب و خاموشکردن اعتراضات سراسری است.
همچنین نگهداری بازداشتشدگان در بندهای تخلیهشده زندانها و بازداشتگاههای ثبتنشده، بهعنوان بخشی از این روند توصیف شده است. این وضعیت در کنار تداوم حضور نیروهای امنیتی در شهرها، حاکی از استمرار فضای سرکوب پس از فروکشکردن اعتراضات خیابانی است.
درخواست اقدام فوری بینالمللی
در پایان، دیدهبان حقوق بشر از کشورهای عضو سازمان ملل خواسته است که برای مقابله با وضعیت ایجادشده پس از اعتراضات سراسری اقدام کنند. این سازمان از دولتها خواسته است:
آزادی فوری بازداشتشدگان خودسرانه را مطالبه کنند؛
سرنوشت و محل نگهداری ناپدیدشدگان قهری را روشن کنند؛
اجرای هرگونه اعدام برنامهریزیشده را متوقف سازند؛
به ناظران مستقل بینالمللی، بهویژه هیئت حقیقتیاب سازمان ملل متحد درباره ایران، دسترسی کامل و بدون مانع بدهند.
همچنین از مقامات قضایی سایر کشورها خواسته شده است بر اساس اصل صلاحیت جهانی، تحقیقات کیفری درباره جرایم بینالمللی احتمالی را آغاز کنند.
گزارش تازه دیدهبان حقوق بشر نشان میدهد که پیامدهای اعتراضات سراسری دیماه ۱۴۰۴ همچنان ادامه دارد و سرکوب، بازداشت و فشارهای امنیتی نهتنها پایان نیافته، بلکه در قالبی گسترده و سازمانیافتهتر دنبال میشود؛ وضعیتی که از نگاه این سازمان، نیازمند واکنش فوری جامعه بینالمللی است.
برگرفته از کانون حقوق بشر ایران