فرقه دموکرات آذربایجان فرقه دموکرات آذربایجانمای ساتو، گزارشگر ویژهٔ حقوق بشر سازمان ملل متحد در امور ایران، اعلام کرد که با مقامهای جمهوری اسلامی دربارهٔ سه مورد جدّی نقض حقوق بشر در اعتراضهای دیماه مکاتبهٔ رسمی کرده است.
او در پُستی شبکهٔ اجتماعی ایکس نوشت:
در هفتههای منتهی به اعتراضهایی که از هفتم دیماه ۱۴۰۴ آغاز شد، همراه با کارشناسان سازمان ملل متحد در مورد سه موضوع با جمهوری اسلامی ایران مکاتباتی رسمی داشتیم:
۱) احسان فریدی، دانشجوی مهندسی مکانیک که با اتهام «افساد فیالارض» به اعدام محکوم شده است. صدور این حکم درپی محاکمهای بر پایهٔ گزارشهای اطلاعاتی و با کیفرخواست صادرشده از سوی دادستانی بود که بعدها بهدلیل فساد برکنار شد.
۲) زهرا شهباز طبری، مهندس برق ۶۷ ساله که به اتهام «قیام مسلحانه علیه حکومت و اساس نظام جمهوری اسلامی ایران» (بغی) به اعدام محکوم شده است. این حکم در دادگاهی صادر شد که کمتر از ۱۰ دقیقه طول کشید و مدرک اصلی علیه او تکهپارچهای بود با شعاری اعتراضی بر روی آن.
۳) شرایط چندین زندان، ازجمله قرچک، قزلحصار، شیبان، و لاکان، که مشتمل بر موارد مرگ در بازداشت، شکنجه، اعدام بدون اطلاع قبلی، و محرومیت از تماس با خانواده بود.
مقامهای جمهوری اسلامی ایران به هر سه مورد پاسخ دادند و منابع گزارش را ناآگاه یا دارای رویکرد خصمانه خواندند و ادعا کردند که همهٔ روندهای قضایی قانونی بوده است.
با اینکه این مکاتبات در آذر ۱۴۰۴ صورت گرفته است اهمیتش را از دست نداده است، نهتنها به این دلیل که خطر اعدام برای فریدی و طبری هنوز پابرجاست، بلکه به این دلیل که نشان میدهد آنچه اکنون درحال وقوع است پدیدهای تازه نیست. همان الگوهایی که در این موارد مشخص ثبت شده است اکنون، پس از اعتراضهای سراسری [دی ۱۴۰۴]، در ابعادی گستردهتر تکرار میشود.
همانطور که فریدی و طبری بر اساس تحقیقات و محاکمهای به اعدام محکوم شدند که آشکارا ناقض اصول دادرسی عادلانه به نظر میرسد، اکنون نیز ممکن است افراد فقط بهدلیل شرکت در اعتراضها با مجازات اعدام روبهرو شوند.
من گزارشهایی دریافت کردهام دربارهٔ اعترافهای اجباری معترضان که همراستا با موارد مطرحشده در آن مکاتبات است.
شرایط زندانهایی که پیشتر مستندسازی کرده بودیم همان شرایطی است که اکنون امکان دارد معترضان تازهبازداشتشده در آن قرار گرفته باشند. امروز نمیدانیم چند نفر بازداشت شدهاند، در کجا نگهداری میشوند. یا در چه شرایطی بهسر میبرند. نمیدانیم چند نفر به اعدام محکوم یا تاکنون اعدام شدهاند. حتی نمیدانیم چند نفر کشته شدهاند: آمار رسمی دولت بیش از ۳,۰۰۰ نفر است، در حالی که گزارشهای نهادهای مدنی بسیار فراتر از این رقم را نشان میدهد. اما پشت این اعداد زندگیهای افراد قرار دارد.
من اطلاعاتی دربارهٔ موارد مشخص دریافت کردهام. یکی از آنها پسر نوجوانی است که در جریان اعتراضها کشته شد. او چند ماه پیش از آغاز اعتراضهای سراسری در دفترچهٔ خاطراتش نوشته بود: «امروز که آخرین روز تابستان است شور و هیجان زیادی برای فردا دارم، چون روز اول مدرسه است. در مدرسهٔ جدیدم رشتهام الکترونیک است و به برق مربوط میشود. امیدوارم آیندهای روشن در انتظار من و خانوادهام باشد.»
خانم ساتو در پایان لینک مکاتباتش با مقامهای جمهوری اسلامی و پاسخهای آنها را نیز درج کرده است.