فرقه دموکرات آذربایجان فرقه دموکرات آذربایجانروزنامۀ فیگارو در گزارشی به قلم دلفین مینویی نوشت که شهادتها و روایتهای تازه پس از کشتارهای دیماه نشان میدهد که سرکوب خونین معترضان نتیجهٔ طرحی از پیش تدارک دیده شده در بالاترین سطوح جمهوری اسلامی ایران با دستور مستقیم علی خامنهای بوده است….
روزنامۀ فرانسوی فیگارو در شمارۀ امروز خود با انتشار گزارشی به قلم دلفین مینویی نوشته است که با بازگشت تدریجی اینترنت در ایران و گذشت نزدیک به یک ماه از کشتارهای خونین دیماه در آن کشور، شهادتها و روایتهای تازهای از درون کشور منتشر شده که همگی از برنامهریزی سرکوب مرگبار معترضان به دستور مستقیم علی خامنهای حکایت دارد. گزارش فیگارو با استناد به منابع متعدد و گفتوگوهای میدانی از وجود «ماشین حذف» سخن میگوید که بهگفتهٔ شاهدان در بالاترین سطوح حکومت جمهوری اسلامی و به فرمان مستقیم رهبر آن کشور طراحی و اجرا شده است.
مینویی مینویسد که اکنون برای بسیاری از ناظران پیشدستی و برنامهریزی قبلی کشتار روزهای ۸ و ۹ ژانویه همزمان با چهل و هفتمین سالگرد استقرار جمهوری اسلامی کاملاً روشن است. یک مقام پیشین وزارت کشور جمهوری اسلامی که نخواسته نامش فاش شود گفته است که قتلعام ژانویه نتیجهٔ «فرایندی برنامهریزیشده و چندلایه» بوده که از سال ۲۰۲۲ در نهادهای امنیتی حکومت تهران پیگیری شده است. به گفتهٔ این منبع، واحدهای مسلح موتوری و پیاده برای محاصرهٔ شهرها آموزش دیده بودند و ساختمانهای کلیدی برای استقرار تکتیراندازان از پیش شناسایی شده بود.
گزارش فیگارو همچنین به آنچه «آمادگی روانی برای کشتار» نامیده اشاره میکند و از آموزشهایی مینویسد که بنا بر شهادتها شامل تشویق نیروها به شلیک از فاصلهٔ نزدیک و حتی زدن «تیر خلاص» به معترضان زخمی بوده است. به گفتهٔ این مقام سابق، در برخی موارد افراد با سابقهٔ بزهکاری نیز برای هدایت جمعیتها و منحرفکردن مسیر تظاهرات به کار گرفته شدهاند.
روایت شاهدان: از «لباسشخصیها» تا حمله به بیمارستانها
دلفین مینویی در این گزارش تأکید میکند که مصاحبههای متعدد انجامشده توسط فیگارو در هفتههای اخیر این روایتها را تأیید میکنند. برخی از شاهدان از حضور مردانی با لباس شخصی گفتهاند که معترضان را بهسمت خیابانهای خاص هدایت میکردند، مکانهایی که اندکی بعد زیر آتش سنگین قرار میگرفتند. یکی از معترضان که اکنون در ترکیه پناهنده شده از حمله با سلاح سرد توسط فردی که او را «جنایتکار حرفهیی» توصیف کرده خبر داده و گفته است این حمله در حضور و با نظارت یک عضو سپاه پاسداران صورت گرفت.
بهنوشتۀ فیگارو، یورش به بیمارستانها، زدن تیر خلاص به مجروحان، و تعقیب معترضان در کوچههای فرعی نیز نشاندهندۀ وجود آمادگی عملیاتی قبلی برای سرکوب بوده است.
کمیسیون مرگ و سابقۀ خشونت دولتی
مینویی در ادامه با نگاهی تاریخی ریشههای خشونت دولتی در جمهوری اسلامی را یادآوری میکند و به اعدامهای گستردۀ دهۀ ۱۹۸۰ و نقش چهرههایی چون حسینعلی نیری در «کمیسیون مرگ» اشاره دارد. بهگفتهٔ او، هرچند در دهۀ ۱۹۹۰ رژیم برای مدتی بهجای اعدامهای جمعی به ترورهای هدفمند و سرکوب محدودتر روی آورد، اما از سال ۲۰۰۹ و پس از جنبش سبز، و با شنیده شدن شعار «مرگ بر خامنهای» برای نخستین بار، مسیر سرکوب بار دیگر رادیکالتر شد و اختیار اصلی در سرکوب نیز به سپاه پاسداران سپرده شد. از آن تاریخ، به نوشتۀ مینویی، علی خامنهای حقیقتاً احساس خطر کرد و فرمان طرحریزی سرکوب سازمانیافته معترضان را صادر کرد.
این روند در سالهای بعد نیز ادامه یافت: کشتار ۱,۵۰۰ نفر در اعتراضهای سال ۲۰۱۹ [آبان ۹۸] و سرکوب اعتراضهای سال ۲۰۲۲ [۱۴۰۱] پس از مرگ مهسا امینی نمونههایی است که بهگزارش فیگارو نشان میدهند که دستگاه امنیتی جمهوری اسلامی بهتدریج روشهای قهرآمیز را علیه جامعه گسترش داده است.
از اعتراضهای بازار تا تیراندازی مستقیم
گزارش فیگارو میافزاید که موج تازهٔ اعتراضها از ۲۸ دسامبر از بازار تهران آغاز شد و بهسرعت به جنبش سیاسی در سراسر کشور بدل گردید. چند روز بعد علی خامنهای در سخنرانی تندی خواستار «برخورد قاطع» با معترضان شد و گفت «گفتوگو با اغتشاشگران بیفایده است، باید آنان را با قدرت سر جایشان نشاند.» اندکی پس از آن نیروهای امنیتی با استفاده از خودروهای آبپاش، گاز اشکآور، تفنگهای ساچمهیی، و سلاحهای جنگی بهروی جمعیت آتش گشودند. سازمانهای عفو بینالملل و دیدهبان حقوق بشر در بیانیهای مشترک این خشونت را «سیاستی دولتی و نهادینهشده» برای سرکوب و مجازات معترضان توصیف کردند و از شلیک مستقیم به سینه، صورت، و پشت گردن قربانیان خبر دادند.
به نوشتۀ فیگارو، در کنار سرکوب خیابانی، حکومت ایران کوشید ابعاد کشتار دیماه را پنهان کند. از شب ۸ ژانویه اینترنت به مدت ده روز تقریباً بهطور کامل قطع شد. با وجود این محدودیتها، یک ماه بعد شمار قربانیان بر پایهٔ برآوردها به بیش از ۳۰هزار نفر رسیده است که البته با مرگ زخمیها و اعدامهای تازه در زندانها همچنان در حال افزایش است.
ناصر اعتمادی – آر.اف.آی