سازمان عفو بین‌الملل: غیرنظامیان در جنگ ایران و اسرائیل تحت خطر جدی‌اند

دبیرکل سازمان عفو بین‌الملل، در بیانیه‌‌ای گفته است که بر اساس حقوق بشردوستانه بین‌المللی، حمله به غیرنظامیان، زیرساخت‌های غیرنظامی و استفاده از سلاح‌های بی‌دقت در مناطق پرجمعیت ممنوع است. و به سابقه مقامات اسرائیل و ایران که در نقض حقوق بشر و بی‌توجهی کامل به حقوق بشردوستانه بین‌المللی، که بدون پاسخگویی، مرتکب جنایات گسترده شده‌اند، اشاره کرده است: اسرائیل همچنان به محاصره کامل غزه و کرانه باختری ادامه می‌دهد و خشونت شهرک‌نشینان افزایش یافته است. خکومت ایران نیز به بهانه حملات اسرائیل با محدود کردن اینترنت به بازداشت گسترده روزنامه‌نگاران و مخالفان روی آورده است….

از ۱۳ ژوئن ۲۰۲۵، با آغاز دور تازه‌ای از درگیری نظامی میان اسرائیل و ایران، موجی از نگرانی‌های بین‌المللی درباره وضعیت غیرنظامیان شکل گرفته است. سازمان عفو بین‌الملل در گزارشی تازه‌ خواستار پایبندی هر دو کشور به تعهدات‌شان تحت حقوق بشردوستانه بین‌المللی شده است.

انیس کالامار، دبیرکل سازمان عفو بین‌الملل، در بیانیه‌ای گفته است که طرفین باید مانع این شوند که غیرنظامیان بهای اقدامات نظامی را بپردازند. او می‌گوید که تداوم و تشدید این درگیری‌ها می‌تواند پیامدهایی ویرانگر برای مردم در سراسر منطقه و حتی فراتر از آن داشته باشد. به گفته او «به‌جای جانبداری از یک طرف و نادیده گرفتن رنج غیرنظامیان، کشورها باید اولویت را به حفاظت از غیرنظامیان بدهند، نه تعقیب اهداف ژئوپلیتیکی.»

عفو بین‌الملل با اشاره به سابقه دو طرف در نقض حقوق بشر، یادآور شده است که مقامات اسرائیلی و ایرانی بارها بی‌توجهی کامل خود به حقوق بشردوستانه بین‌المللی را نشان داده‌اند و بدون پاسخگویی، مرتکب جنایات گسترده شده‌اند.

سازمان عفو بین‌الملل می‌‌گوید که بر اساس حقوق بشردوستانه بین‌المللی، حمله به غیرنظامیان، زیرساخت‌های غیرنظامی و استفاده از سلاح‌های بی‌دقت در مناطق پرجمعیت ممنوع است. به گزارش عفو بین‌الملل در ۱۵ ژوئن، در حمله‌ای به شهر بات یام در جنوب تل‌آویو، هشت نفر از جمله سه کودک کشته شدند. در همان روز در میدان تجریش تهران، دست‌کم ۱۲ نفر از جمله کودکان و یک زن باردار جان باختند.

در همین حال، اسرائیل همچنان به محاصره کامل غزه و کرانه باختری ادامه می‌دهد و خشونت شهرک‌نشینان افزایش یافته است. در ایران نیز حکومت به بهانه حملات اسرائیل دسترسی به اینترنت را محدود کرده و به بازداشت گسترده روزنامه‌نگاران و مخالفان روی آورده است. سازمان عفو بین‌الملل خواستار آزادی فوری تمامی مدافعان حقوق بشر و بازداشت‌شدگان خودسرانه در ایران شده است.

در روزهای اخیر، مقامات اسرائیلی پیام‌هایی تهدیدآمیز و مبهم برای مردم تهران منتشر کرده‌اند. وزیر دفاع اسرائیل گفته است که ساکنان تهران به دلیل اقدامات حکومت ایران مجبور خواهند شد بهای آن را بپردازند. ارتش اسرائیل در ادامه از ساکنان منطقه ۳ تهران خواست این منطقه را تخلیه کنند؛ اما نبود جزئیات دقیق درباره محدوده خطر موجب سردرگمی مردم شده است. عفو بین‌الملل می‌گوید که حتی در صورت صدور چنین هشدارهایی، اسرائیل همچنان موظف به اتخاذ همه تدابیر ممکن برای حفاظت از غیرنظامیان است. میلیون‌ها نفر در تهران به دلیل مشکلات مالی، محدودیت‌های حرکتی، کمبود سوخت و نبود جایگزین مناسب، امکان خروج از شهر را ندارند.

همزمان با هشدارهای اسرائیل علیه تهران، ایران نیز در اقدامی مشابه از ساکنان تل‌آویو خواسته است این شهر را ترک کنند. رضا سید، سخنگوی ستاد کل نیروهای مسلح ایران، در پیامی ویدئویی گفت: «سرزمین‌های اشغالی را ترک کنید؛ در آینده غیرقابل سکونت خواهند شد… حتی پناهگاه‌های زیرزمینی نیز امنیت نخواهند داشت.» با وجود این تهدیدها، به دلیل وجود سامانه دفاعی گنبد آهنین، تخلیه گسترده‌ای در اسرائیل صورت نگرفته اما به گفته نهادهای مدنی اسرائیل، فلسطینیان و بادیه‌نشینان که به پناهگاه دسترسی ندارند همچنان در معرض خطر قرار دارند.

سازمان عفو بین‌الملل در بخش دیگری از گزارش خود به قطع گسترده اینترنت در ایران اشاره کرده و گفته است: «دسترسی به اینترنت برای حفاظت از حقوق بشر حیاتی است؛ قطع ارتباط در زمان جنگ می‌تواند جان مردم را به خطر بیندازد.» همزمان، مقامات اسرائیلی نیز برخی کاربران شبکه‌های اجتماعی را به بهانه انتشار مطالب ناقض مقررات امنیتی بازداشت کرده‌اند. این سازمان هشدار داده است که اسرائیل نباید از فضای جنگی برای سرکوب آزادی بیان و بازداشت‌های خودسرانه استفاده کند.

سازمان عفو بین‌الملل می‌گوید که طرفین موظف‌اند از غیرنظامیان حفاظت کنند، از اقدامات غیرقانونی نظامی پرهیز نمایند و پاسخگوی جرایم جنگی احتمالی باشند. این سازمان همچنین خواستار تحقیق مستقل در خصوص تمامی جنایات صورت‌گرفته و تضمین دسترسی کامل به اطلاعات و ارتباطات در هر دو کشور شده است.