فرقه دموکرات آذربایجان فرقه دموکرات آذربایجانوزرای خارجه کشورهای عضو پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) در حالی برای بررسی طرح آمریکایی صلح در اوکراین در بروکسل تشکیل جلسه دادهاند که نه در تنظیم این سند مورد مشورت قرار گرفته و نه رئیس دستگاه دیپلماسی واشنگتن در جلسه حضور دارد؛ وضعیتی که سبب شده پایتختهای اروپایی در تاریکی اطلاعاتی و رقابت برای تعریف نقش خود سرگردان مانده و بیش از همیشه نگران به حاشیهرفتن در معادله امنیتی قاره هستند….
بهگزارش ایرنا، نشست امروز (چهارشنبه) ناتو در فضایی سنگین از ابهام، نگرانی و بیاعتمادی برگزار میشود. این فضا از یکسو با غیبت معنادار مارکو روبیو وزیر خارجه آمریکا و از سوی دیگر با نارضایتی آشکار کشورهای اروپایی نسبت به طرح صلحی که واشنگتن پشت درهای بسته تنظیم کرده، شکل گرفته است.
منابع اروپایی میگویند متن کامل این طرح هنوز در اختیار اعضا قرار نگرفته و آنها تنها برداشتهای کلی از مسیر گفتوگوهای مسکو میان فرستادگان دونالد ترامپ و ولادیمیر پوتین دریافت کردهاند. کرملین این دیدار را مفید و سازنده توصیف اما در عین حال تأکید کرده است که «هیچ سازشی» بر سر مسائل اصلی حاصل نشده است.
در آغاز نشست بروکسل، «مارک روتِه» دبیرکل ناتو با لحنی تند علیه مسکو سخن گفت و کرملین را به تداوم «اقدامات خطرناک» در مرزهای شرقی اروپا متهم کرد. وی مدعی شد روسیه با نقض حریم هوایی، حملات سایبری و اعزام کشتیهای جاسوسی قصد دارد توان بازدارندگی ناتو را به چالش بکشد و در ادامه خواستار افزایش فوری بودجههای دفاعی و تسریع ارسال تسلیحات به اوکراین شد.
این موضعگیری در شرایطی است که اروپا همچنان درگیر شکافهای داخلی بر سر نحوه تأمین مالی جنگ و میزان مشارکت در ابتکارهای دفاعی تازه است.
همزمان با نشست ناتو، توافق اتحادیه اروپا برای پایاندادن کامل به واردات گاز روسیه تا سال ۲۰۲۷ وارد مرحله تازهای شده و وزرای انرژی کشورهای اروپایی در بروکسل از بستهای حمایت کردهاند که بهتدریج قراردادهای کوتاهمدت و بلندمدت گاز با مسکو را متوقف میکند.
کمیسر انرژی اروپا این تصمیم را پیامی مستقیم به کرملین توصیف کرد و گفت اروپا برای همیشه شیر گاز روسیه را میبندد. افزوده شدن این محور انرژی به تحرکات نظامی ناتو نشان میدهد پایتختهای اروپایی میکوشند از مسیر فشار اقتصادی، نقاط ضعف مسکو را هدف بگیرند و نقش مستقلتری در شکلدهی روندهای آینده ایفا کنند.
با این حال اختلافات عمیق درباره سازوکار استفاده از داراییهای مسدود روسیه برای تأمین مالی کمکهای اوکراین، شکافهای زیرپوستی اروپا را آشکار کرده است. بلژیک که میزبان بخش قابلتوجهی از داراییهای بلوکهشده روسیه است، طرح کمیسیون اروپا را پرریسک و فاقد پشتوانه حقوقی کافی دانسته و هشدار داده است هرگونه اقدام شتابزده میتواند اتحادیه را با موجی از دعاوی قضایی مواجه کند. در مقابل، آلمان و شماری از پایتختهای اروپایی خواستار بهرهگیری از سود این داراییها برای حمایت فوری از کییف هستند. بر اساس گزارشها این موضوع قرار است در نشستهای آینده اتحادیه بار دیگر بررسی شود.
در سوی دیگر، ظهور دیپلماسی موازی آمریکا با اعزام استیو ویتکاف (فرستاده ویژه رئیس جمهوری آمریکا) و جرد کوشنر (داماد دونالد ترامپ) به مسکو، موجب نگرانی در بروکسل شده است. هرچند واشنگتن و مسکو درباره محتوای گفتوگوها جزئیات زیادی منتشر نکردهاند، اما کشورهای اروپایی بیم آن دارند که توافقی احتمالی بدون مشارکت آنها شکل بگیرد که در پی آن معماری امنیتی قاره برای سالها تغییر کند.
غیبت وزیر خارجه آمریکا در نشست امروز این تصویر را تقویت کرده که اروپا بیش از هر زمان دیگری احساس میکند در حاشیه روندهای کلان صلح قرار گرفته است.
وزیران خارجه کشورهای بالتیک و شمال اروپا با مواضعی تند در بروکسل حاضر شده و تأکید دارند که صلح پایدار تنها با افزایش فشار نظامی و اقتصادی بر روسیه قابل دستیابی است. وزیر خارجه فنلاند پیش از آغاز نشست ادعا کرد: «هیچ نشانهای از تمایل واقعی مسکو برای کاهش تنش دیده نمیشود». وزیر خارجه استونی هم مدعی شده پوتین میخواهد «با کشدار کردن جنگ، اروپا را فرسوده کند».
همزمان، وزیر خارجه آلمان پیش از عزیمت به بروکسل اعلام کرد بستهای شامل ۲۰۰ میلیون دلار تجهیزات دفاعی و ۲۵ میلیون یورو کمک اضافی در قالب صندوق ناتو برای آمادگی زمستانی اوکراین ارائه خواهد کرد.
واقعیت این است که اروپا پس از رونمایی طرح آمریکا برای پایان جنگ اوکراین، تلاش کرده با تدوین پیشنهادهای مکمل و ایجاد کانالهای ارتباطی با کییف و مسکو، مانع از آن شود که آینده جنگ و صلح اوکراین صرفاً در واشنگتن و مسکو رقم بخورد.
با وجود این تلاشها، تحلیلگران اندیشکدههای برجسته اروپایی، از جمله شورای روابط خارجی اروپا و چتمهاوس بر این باورند که تلاشهای کنونی بیش از آنکه حاصل یک راهبرد منسجم باشد، تقلا برای یافتن نقش در معادلهای است که دیگران خطوط اصلی آن را ترسیم کردهاند.
نشست امروز ناتو در بروکسل نشان داد اروپا هنوز میان نگرانیهای امنیتی، فشار افکار عمومی، هزینههای اقتصادی و هراس از توافقهای پشتپرده سرگردان است و جایگاه روشنی برای خود در مسیر جنگ و صلح اوکراین پیدا نکرده است. در چنین فضایی نه چشمانداز بحران شفافتر شده و نه نشانهای از پایان آن دیده میشود و تنها بر دامنه ابهام و بیاعتمادی در قاره اروپا افزوده شده است.