مؤسسهٔ گزارش‌ جنگ و صلح: فضای مدنی و جریان آزاد اطلاعات از دیرباز جزو نخستین قربانیان جنگ‌ها بوده‌ است

مؤسسهٔ گزارش‌ جنگ و صلح (IWPR) نوشته است که فضای مدنی و جریان آزاد اطلاعات در میانهٔ درگیری‌های خاورمیانه با مشکلات ساختاری مواجه شده‌ و در گزارشی بررسی کرده است که چگونه دولت‌ها و گروه‌های مسلح از شرایط جنگی و مفهوم «غبار جنگ» برای پیشبرد هدف‌های سیاسی و سرکوب صداهای منتقد استفاده می‌کنند….
در ایران بررسی‌های هیئت حقیقت‌یاب مستقل سازمان ملل متحد بین آوریل ۲۰۲۵ (فروردین ۱۴۰۴) تا فوریه ۲۰۲۶ (بهمن ۱۴۰۵) نشان‌دهندهٔ شکل‌گیری الگوهایی از سرکوب نهادینه‌شده است. جمهوری اسلامی با استفاده از وضعیت فوق‌العاده هزاران نفر را بدون طی مراحل قانونی بازداشت کرده‌ است که بسیاری از آنها خبرنگار، وکیل، و فعالانی بوده‌اند که فقط خواستار برقراری صلح بودند.

در این گزارش آمده است که جمهوری اسلامی در جریان جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل نیز هزاران نفر را بازداشت کرد که بسیاری از آنها در ایست‌های بازرسی یا طی یورش به خانه‌ها بدون دلیل قانونی بازداشت شده بودند.

قطع کردن اینترنت هم‌زمان با آغاز حمله‌های نظامی نیز به‌عنوان ابزاری برای پنهان کردن نقض حقوق بشر و جلوگیری از ارتباطات حیاتی شهروندان به کار گرفته شد. این اقدامات بخشی از یک استراتژی بزرگ‌تر برای کنترل کامل فضای دیجیتال و جداسازی آن از شبکهٔ جهانی است.

از سوی دیگر، در لبنان، فشارها بر منتقدان از طریق کارزارهای هدفمند تخریب شخصیت صورت می‌گیرد. روزنامه‌نگاران و فعالانی که با درگیر شدن کشورشان در جنگ مخالفت می‌کنند با برچسب‌هایی نظیر «عوامل بیگانه» و «خائن» در رسانه‌های اجتماعی مواجه می‌شوند. برخلاف سال‌های گذشته که این قبیل فشارها از طریق حساب‌های ناشناس اعمال می‌شد، اکنون بسیاری از حامیان گروه‌های مسلح با هویت واقعی خودشان به تهدیدهای جانی و ترویج خشونت علیه منتقدان می‌پردازند. این وضع امنیت جسمانی روزنامه‌نگاران را به‌دلیل فعالیت‌های رسانه‌یی به خطر انداخته است.

این گزارش همچنین از اقدامات کشورهای حوزهٔ خلیج فارس برای محدود کردن آنچه «اطلاعات نادرست» می‌نامند نوشته است. دولت‌های این منطقه با وضع قوانین سخت‌گیرانه، انتشار هرگونه تصویر یا خبر دربارهٔ حمله‌ها را ممنوع کرده و دسترسی رسانه‌های مستقل به مناطق آسیب‌دیده را محدود ساخته‌اند. سازمان‌های حقوق دیجیتال معتقدند این اقدامات در پوشش جلوگیری از هراس عمومی عملاً به سرکوب آزادی بیان منجر شده است.

بخش دیگری از تحلیل به نقش هوش مصنوعی اختصاص دارد، فناوری نوظهوری که علاوه بر افزایش دقت در عملیات نظامی، به ابزاری برای مدیریت کارزارهای وسیع و خودکارِ اشاعهٔ اکاذیب تبدیل شده است و با مهندسی کردن افکار عمومی حقایق میدانی را دگرگون جلوه می‌دهد و روایت‌های ساختگی را جایگزین واقعیت‌های جنگ می‌کند.

این مؤسسه نوشته است: «بازیگران مخرب همیشه از درگیری و مسائل امنیتی برای پیشبرد هدف‌هایشان سوءاستفاده می‌کنند. در مواجهه با سناریوی عدم‌قطعیت دائمی، که در آن حقیقت با سایر حقوق و آزادی‌ها مدفون می‌شود، محافظت از فعالیت جامعهٔ مدنی مستقل و رسانه‌های حرفه‌یی حیاتی است.»

از کانال تلگرامی اصل۲۰