فرقه دموکرات آذربایجان فرقه دموکرات آذربایجاندر پایان روز بیستم اعتراضها مجموع جانباختگانِ تأییدشده ۳٬۰۹۰ نفر و موارد در حال بررسی ۳٬۸۸۲ نفر ثبت شده است. همچنین، ۲٬۰۵۵ نفر با جراحتهای شدید گزارش شدهاند و شمار بازداشتها به ۲۲٬۱۲۳ مورد رسیده است. تداوم قطع سراسری اینترنت، تشدید واکنشهای دیپلماتیک و امنیتی در سطح بینالمللی، و استمرار برخوردهای امنیتی و قضایی در داخل کشور از برجستهترین تحولات امروز بود….
به گزارش خبرگزاری هرانا، ارگان خبری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران، در کنار تحولات میدانی، واکنشهای خارجی با محوریت نگرانی از وضع حقوق بشر، خروج دیپلماتها، و تشدید فشارهای سیاسی ادامه یافت و در داخل نیز مقامهای حکومتی ضمن متهمکردن عوامل خارجی، بر روایت امنیتی از اعتراضها تأکید کردند.
اخلال در ارتباطات
قطع و اختلال گستردهٔ ارتباطات که از شامگاه ۱۸ دی ۱۴۰۴ آغاز شد در روز بیستم نیز ادامه یافت و بنا بر گزارشها، پس از بیش از ۱۹۰ ساعت وارد هفتهٔ دوم شده است. در این بازه دسترسی به اینترنت ثابت و همراه در بخشهای وسیعی از کشور با محدودیتهای شدید مواجه بوده و پیامرسانی، تماسهای اینترنتی، دسترسی به اطلاعات عمومی، و ارتباطات رسانهیی قطع شده است.
پیامدهای این وضع فراتر از محدودیت اطلاعرسانی بوده و گزارشهایی از دشواری دسترسی شهروندان به خدمات پایه (از جمله خدمات آنلاین بانکی و اداری)، افزایش نگرانی خانوادهها از وضع بازداشتشدگان، و دشوارتر شدن ثبت و پیگیری موارد نقض حقوق بشر منتشر شده است. همزمان، قطع اینترنت روند راستیآزمایی میدانی و جمعآوری اسناد را نیز با چالش جدّی روبهرو کرده است.
برخی نهادها و مقامهای خارجی بهصراحت بر این نکته تأکید کردهاند که قطع ارتباطات میتواند به پنهانسازی خشونت و سرکوب کمک کند. در داخل نیز گزارشهای پراکندهای از افزایش کنترلهای امنیتی بر دسترسی به اطلاعات و تشدید فشار بر مسیرهای ارتباطی جایگزین منتشر شده است.
در واکنش به این خلأ اطلاعاتی، هرانا امروز با انتشار فراخوانی عمومی از شهروندان، شاهدان عینی، و افرادی که به اسناد، تصاویر، و ویدئوهای قابل اتکا دسترسی دارند خواست که در مستندسازی مستقل اعتراضها مشارکت کنند. این فراخوان با تأکید بر نقش حیاتی شاهدان مردمی در شرایط قطع اینترنت، بر ضرورت جلوگیری از تحریف واقعیتها و ثبت دقیق نقضهای حقوق بشر تأکید کرده است.
واکنشهای خارجی
در سطح بینالمللی، موضوع ایران همچنان در کانون توجه قرار داشت. در آمریکا، رئیسجمهور آمریکا در اظهاراتی اعلام کرد که ایران زیر فشارهای سیاسی از اجرای بیش از ۸۰۰ حکم اعدام خودداری کرده است، اظهاراتی که با تأکید دوباره بر لزوم توقف خشونت علیه معترضان همراه بود.
در اروپا، لغو دعوت از مقامهای جمهوری اسلامی به کنفرانس امنیتی مونیخ بازتاب گستردهای یافت و نشانهای از افزایش انزوای دیپلماتیک حکومت ایران تلقی شد. همزمان، برخی دولتها در مورد امنیت اتباعشان در ایران ابراز نگرانی و توصیه به ترک کشور یا کاهش سطح حضور دیپلماتیک کردند.
در ادامهٔ این واکنشها، شماری از دولتها و نهادهای بینالمللی بار دیگر بر ضرورت پاسخگویی عاملان نقض حقوق بشر تأکید کردند. در همین چارچوب، پروژههای مستندسازی و پاسخگویی بینالمللی بیش از پیش مورد توجه قرار گرفته است، موضوعی که با تحولات میدانی و محدودیتهای ارتباطی در ایران پیوند مستقیم دارد.
همزمان با افزایش توجه بینالمللی به لزوم پاسخگویی، پروژههای مستندسازی حقوقی نیز اهمیت بیشتری یافته است. در این چارچوب، پروژهٔ دادگستر اعلام کرده اطلاعات دریافتی درباره ناقضان حقوق بشر پس از راستیآزمایی چندلایه در قالب پروندههای مستند و تحلیلهای حقوقی ثبت خواهد شد تا بتواند مبنایی برای پیگیریهای بینالمللی و مقابله با مصونیت سیستماتیک ناقضان حقوق بشر فراهم کند.
واکنشهای حکومتی
در واکنش به فشارهای خارجی، وزارت خارجه جمهوری اسلامی بیانیهٔ گروه هفت درباره سرکوب اعتراضها را «مداخلهجویانه» خوانده و محکوم کرده است. همزمان، مقامهای ایرانی در مواضع رسمی تلاش کردهاند روایت «کنترل امنیتی» و «قانونی بودن برخوردها» را برجسته کنند و بخشی از انتقادهای بینالمللی را رد کنند یا کماهمیت جلوه دهند.
از سوی دیگر، دستگاه قضایی ایران در پروندههای پُرحاشیه، از جمله دربارهٔ برخی بازداشتشدگان، اعلام کرده است که اتهامهای مطرحشده لزوماً مشمول مجازات اعدام نمیشود. در عین حال، مقامهای انتظامی و قضایی همچنان بر «برخورد سریع و شدید» با معترضان تأکید کردهاند، موضعی که نگرانیها از تشدید خشونت، بازداشتهای گسترده، و افزایش فشار بر خانوادهها را تقویت کرده است.
آمارها تا پایان روز بیستم
تا پایان روز بیستم، بر اساس دادههای تجمیعی ثبتشده:
● تعداد اعتراضهای ثبتشده:۶۱۹ مورد (در ۱۸۷ شهر و ۳۱ استان)
● جمع کل جانباختگان تأییدشده:۳٬۰۹۰ نفر
از این میان دستکم ۲٬۸۸۵ نفر معترض، ۱۶۵ نفر نیروهای حکومتی/امنیتی، و ۲۱ نفر شهروند غیرنظامیِ غیرمعترض ثبت شدهاندکودکان (زیر ۱۸ سال) در میان جانباختگان: دستکم ۱۹ نفر
● جانباختگان در حال بررسی:۳٬۸۸۲ نفر
● مجروحان با جراحتهای شدید:۲٬۰۵۵ نفر
● بازداشتشدگان:۲۲٬۱۲۳ مورد
● اعترافهای اجباری پخششده: ۱۳۲ مورد
جمعبندی روز بیستم
روز بیستم با تداوم قطع سراسری اینترنت و ورود آن به هفتهٔ دوم، همزمان با گسترش فشارهای دیپلماتیک و امنیتی علیه جمهوری اسلامی همراه بود. در سطح بینالمللی، از نشستهای رسمی تا توصیهٔ دولتها به خروج اتباع، نشاندهنده تشدید نگرانیها در مورد اوضاع ایران است. در داخل نیز استمرار مواضع سختگیرانهٔ امنیتی و قضایی چشمانداز افزایش خشونت و سرکوب را تقویت کرده است.