فرقه دموکرات آذربایجان فرقه دموکرات آذربایجانبه گزارش شبکه اسناد حقوق بشر بلوچستان (کمپین فعالین بلوچ)، بیش از ۳۰ سازمان حقوق بشری و مدنی بینالمللی با انتشار بیانیهای مشترک در مورد «وضعیت وخیم و پُرخطر» مدافعان حقوق بشر، روزنامهنگاران، و فعالان مدنی بازداشتشده در ایران هشدار دادند و خواستار اقدام فوری جامعهٔ جهانی برای حفاظت از آنان شدند….
در این بیانیه، که به ابتکار ائتلاف «نرگس آزاد» و با امضای نهادهایی از جمله فرانتلاین دیفندرز، گزارشگران بدون مرز، پن آمریکا، و کمپین فعالین بلوچ منتشر شده، آمده است که تشدید سرکوب اعتراضهای سراسری در ایران همزمان با قطع گستردهٔ اینترنت شرایطی را ایجاد کرده که خطر نقضهای جدّی حقوق بشر، از جمله شکنجه، ناپدیدسازی قهری، و حتی قتلهای فراقضایی در بازداشتگاهها افزایش چشمگیری یافته است.
امضاکنندگان این بیانیه ضمن اشاره به گزارشهای مستند از کشته شدن هزاران معترض، زخمی شدن شمار زیادی از شهروندان، و بازداشت گستردهٔ فعالان تأکید کردهاند که قطع ارتباطات و نبود دسترسی رسانههای مستقل امکان نظارت و پاسخگویی را بسیار محدود کرده است. به گفتهٔ این سازمانها، مدافعان حقوق بشر، روزنامهنگاران، نویسندگان و هنرمندان بازداشتشده، بهویژه افرادی که در سلول انفرادی نگهداری میشوند، در معرض خطر فوری قرار دارند.
در بخش دیگری از این بیانیه در مورد اظهارات مقامهای قضایی ایران و نسبت دادن اتهامهایی چون «محاربه» به معترضان ابراز نگرانی شده و هشدار داده شده است که چنین اتهامهایی میتواند به صدور احکام سنگین، از جمله مجازات اعدام، منجر شود.
این سازمانها ضمن درخواست آزادی فوری و بدون قید و شرط همهٔ افرادی که بهدلیل فعالیتهای مسالمتآمیز بازداشت شدهاند، از جامعهٔ بینالمللی خواستهاند برای توقف نقضهای فزایندهٔ حقوق بشر در ایران اقدامات عملی و فوری انجام دهد، از جمله فشار برای بازگرداندن کامل اینترنت، تضمین دسترسی بازداشتشدگان به وکیل و خانواده، و انجام تحقیقات مستقل و شفاف دربارهٔ کشتار و سرکوب معترضان.
در پایان، امضاکنندگان بیانیه ضمن اعلام همبستگی با مردم ایران تأکید کردهاند که هرگونه تعلل در واکنش بینالمللی خطر از دست رفتن جان انسانهای بیشتری را در پی خواهد داشت.
متن کامل بیانیه به شرح زیر است:
لزوم حمایت فوری از مدافعان حقوق بشر، روزنامهنگاران، و افرادی که بهدلیل نوشتن، بیان دیدگاه، یا تجمع مسالمتآمیز زندانی شدهاند، در میانهٔ اعتراضهای سراسری و قطع اینترنت ۱۴ ژانویه ۲۰۲۶
در شرایطی که سرکوب گستردهٔ اعتراضها و مخالفتها در ایران همزمان با قطع تقریباً کامل ارتباطات بهشدت تشدید شده است، ائتلاف «نرگس آزاد» به همراه بیش از ۳۰ سازمان امضاکننده خواستار اقدامهای فوری و عملی برای دور زدن سانسور اینترنت شده و نسبت به تهدیدهای جدّی علیه جان و امنیت بازداشتشدگان، بهویژه افرادی که بهدلیل فعالیتهای حقوق بشری، روزنامهنگاری، بیان دیدگاه، کنشگری، یا تجمع مسالمتآمیز زندانی شدهاند هشدار میدهند.
ایران با یکی از شدیدترین دورههای سرکوب در تاریخ معاصر خود روبهرو است. اعتراضاتی که از ۲۸ دسامبر در بازار بزرگ تهران و در واکنش به فروپاشی ارزش پول ملی آغاز شد، بهسرعت گسترش یافت تا آنکه مقامات در ۸ ژانویه دسترسی ایران به اینترنت جهانی را بهطور کامل قطع کرده و سرکوبی شدیدتر را آغاز کردند. تصاویر تکاندهنده از پیکر معترضان جانباخته، گزارش پزشکان از پر شدن بیمارستانها، استفاده مرگبار از سلاحها و مهمات جنگی و گلولههای جنگی، و نبود دسترسی روزنامهنگاران و رسانههای مستقل، موجب نگرانی عمیق خانوادههایی شده است که عزیزانشان ناپدید شدهاند؛ همچنین نگرانیهای جدی درباره امنیت هزاران مجروح و بازداشتشده را برانگیخته است.
سازمانهای حقوق بشری و رسانههای بینالمللی توانستهاند کشتهشدن بیش از ۲۵۰۰ معترض، از جمله کودکان زیر ۱۸ سال، و زخمیشدن هزاران نفر ـ برخی بهطور شدید ـ و نیز بازداشت نزدیک به ۲۰ هزار نفر را تأیید کنند. با توجه به اینکه بخش عمده این کشتارها پس از ۸ ژانویه و در بحبوحه قطع کامل ارتباطات دیجیتال رخ داده است، که امکان راستیآزمایی مستقل را از بین برده، گزارشهای کنونی شمار کشتهشدگان را بسیار بالاتر و احتمالاً بیش از ۶۰۰۰ نفر برآورد میکنند.
در همین حال، دادستان کل تهران در اظهارات رسمی، معترضان را «خرابکار» توصیف کرده و تهدید کرده است که با اتهام «محاربه» (جنگ با خدا) مواجه خواهند شد؛ اتهامی که طبق قانون مجازات اسلامی میتواند مجازات اعدام در پی داشته باشد. رسانههای دولتی نیز از بازداشتهای گسترده افرادی که آنان را «اغتشاشگر» مینامند، خبر دادهاند.
بر اساس گزارش نتبلاکس، از ۸ ژانویه تاکنون بیش از ۱۴۰ ساعت قطع تقریباً کامل اینترنت در ایران ثبت شده است. اینگونه قطع ارتباطات، دسترسی به گزارشهای مستقل و تبادل اطلاعات حیاتی و نجاتبخش را بهشدت محدود کرده و شرایطی را ایجاد میکند که در آن نقضهای فاحش حقوق بشر میتواند بدون پاسخگویی رخ دهد. پیش از قطع اینترنت، مدافعان حقوق بشر و مخالفان شناختهشده، چه در داخل و چه خارج از ایران، گزارش داده بودند که تهدیدهایی دریافت کردهاند؛ در حالی که مقامات در تلاش برای سرکوب حمایتهای آنلاین از اعتراضات بودهاند.
در چنین شرایطی، بازداشتشدگان جدید و همچنین زندانیان قدیمی ـ از جمله مدافعان حقوق بشر، روزنامهنگاران، نویسندگان و هنرمندان ـ با خطراتی حاد و اغلب نادیدهگرفتهشده مواجه هستند. الگوهای گذشته در ایران نشان میدهد که دورههای ناآرامی گسترده با افزایش سوءرفتارها در مراکز بازداشت همراه است؛ جایی که این گروهها بهویژه در معرض خطر قتلهای فراقضایی، ناپدیدسازی قهری، شکنجه و سایر اشکال بدرفتاری قرار دارند. افرادی که در سلول انفرادی نگهداری میشوند و از تماس با دنیای خارج محروماند، در معرض خطر ویژهای هستند.
در میان بازداشتشدگان اخیر، چهرههای برجستهای از جامعه مدنی ایران دیده میشوند؛ از جمله نرگس محمدی، برنده جایزه صلح نوبل، سپیده قلیان، عالیه مطلبزاده، جواد علیکردی، هستی امیری، پوران ناظمی و دیگر مدافعان حقوق بشر و روزنامهنگاران. این افراد در پی برگزاری مراسم یادبود وکیل، خسرو علیکردی، در ۱۲ دسامبر در مشهد، بهطور خشونتآمیز بازداشت شدند و بیش از یک ماه است که در سلول انفرادی نگهداری میشوند، در حالی که محل نگهداری و وضعیت جسمی و روحی آنان نامعلوم است.
نرگس محمدی از دسترسی به وکیل و تماس با خانواده محروم بوده و تنها در تماس کوتاهی در ۱۴ دسامبر، از بدرفتاری شدید، از جمله ضربوشتم به سر و گردن با باتوم و تهدید به خشونت بیشتر خبر داده است. در ۶ ژانویه و پیش از قطع کامل اینترنت، عالیه مطلبزاده ـ روزنامهنگار و مدافع حقوق بشر که به سرطان مبتلاست ـ توانست با خانوادهاش تماس بگیرد. دختر او در پیامی ویدیویی اعلام کرد که مادرش حال مساعدی نداشته و بازداشتشدگان تحت فشار شدید قرار دارند. او پس از وخامت وضعیت جسمیاش در ۱۲ ژانویه با قرار وثیقه آزاد شد. وضعیت سلامت پوران ناظمی همچنان وخیم گزارش شده و او کماکان در بازداشت بهسر میبرد. نرگس محمدی پس از بازداشت خشونتآمیز و خودسرانه در ۱۲ دسامبر، به مدت سه روز در بیمارستان بستری بوده است. به دلیل تداوم قطع ارتباطات، خانوادهها و وکلا نتوانستهاند با آنان تماس بگیرند یا حتی از تمدید یا عدم تمدید قرار بازداشت ۳۰ روزه آنان مطلع شوند.
ما، سازمانهای امضاکنندهٔ این بیانیه، نگرانی عمیق خود را در مورد تشدید کشتار معترضان و همچنین خطر جدّی طرح اتهامهای خودسرانه- که میتواند به مجازات اعدام منجر شود- علیه بازداشتشدگان ابراز میکنیم. تأکید میکنیم که جان و امنیت افرادی که در بازداشت آسیبپذیرترند نباید به فراموشی سپرده شود. مدافعان حقوق بشر، روزنامهنگاران، نویسندگان، هنرمندان، و تمامی کسانی که بهدلیل استفاده از حق آزادی بیان و تجمع مسالمتآمیز تحت پیگرد قرار گرفتهاند در خط مقدم مبارزهٔ مسالمتآمیز برای حقوق بنیادین بشر قرار دارند. آنان باید محافظت و فوراً و بدون قید و شرط آزاد شوند. ما از جامعهٔ بینالمللی میخواهیم اقدامات فوری برای توقف تشدید نقض حقوق بشر و کرامت انسانی انجام دهد.
در حالی که گزارشها از بازداشتهای گسترده، کشتار و خشونت فراگیر همچنان رو به افزایش است، ما همبستگی کامل خود را با مردم ایران در مبارزه مشروع آنان برای آزادیهای بنیادین و حقوق دموکراتیک اعلام میکنیم. از جامعه جهانی میخواهیم برای جلوگیری از تلفات بیشتر و واداشتن ایران به پایبندی به تعهدات بینالمللی حقوق بشری خود، بهویژه از طریق اقدامات زیر، فوراً وارد عمل شود:
آزادی فوری و بدون قید و شرط تمامی افرادی که به دلیل فعالیتهای مسالمتآمیز یا بیان دیدگاههایشان زندانی شدهاند؛ از جمله نرگس محمدی، برنده جایزه صلح نوبل، و سایر مدافعان حقوق بشر و حقوق زنان، فعالان جامعه مدنی، روزنامهنگاران، وکلا، نویسندگان، هنرمندان، نمایندگان اقلیتهای دینی و قومی، مدافعان محیط زیست و حقوق کارگران، دانشجویان و همه کسانی که به دلیل استفاده از حقوق بنیادین خود بازداشت شده یا در معرض خطر هستند.
بازگرداندن فوری و کامل دسترسی آزاد و بدون محدودیت به اینترنت و خدمات مخابراتی، و پایان دادن به قطع سراسری اطلاعات که سانسور اخبار را تسهیل کرده، سرکوب را ممکن میسازد، انتقال اطلاعات حیاتی و نجاتبخش ـ از جمله برای کادر درمان ـ را مختل میکند و مستندسازی نقض حقوق بشر را با مانع مواجه میسازد.
انجام تحقیقات مستقل، بیطرفانه و شفاف درباره کشتارها، شکنجه، استفاده مرگبار از زور توسط نیروهای امنیتی، ناپدیدسازیهای قهری و سایر نقضهای جدی حقوق بشر در جریان اعتراضات، با هدف تضمین پاسخگویی مطابق با حقوق بینالملل.
هر ساعت تعلل، خطر از دست رفتن جبرانناپذیر جان انسانها و وقوع نقضهای فاحش حقوق بشر را افزایش میدهد. جامعه بینالمللی باید فوراً برای حفاظت از بازداشتشدگان، تضمین امنیت و حقوق آنان و جلوگیری از ادامه این نقضها طبق حقوق بینالملل اقدام کند.
در بیانیهٔ منتشرشده دربارهٔ وضع مدافعان حقوق بشر در ایران فهرست کامل امضاکنندگان (سازمانها و نهادهای بینالمللی) چنین است:
Narges Foundation
Front Line Defenders
PEN America
Reporters Without Borders (RSF)
Alliance des femmes pour la démocratie
ARC – Artists at Risk Connection
ARTICLE 19
Association for Human Rights of Azerbaijanis in Iran (ArcDH)
Baloch Activists Campaign
Center for Human Rights in Iran (CHRI)
Coalition For Women In Journalism
ECPM (Together against the death penalty)
End Gender Apartheid International Campaign
European Uyghur Institute
Fondation des Femmes
Haalvsh Human Rights Organization (Haalvsh)
HÁWAR.help
Iran House (NGO)
Iran Justice
Kurdistan Human Rights Association – Geneva (KMMK-G)
Kurdpa Human Rights Organization
League for the Defence of Human Rights in Iran (LDDHI)
Middle East Matters
Neda d’Iran
Nobel Women’s Initiative (NWI)
PEN Austria
PEN Canada
PEN Denmark
PEN International
PEN Melbourne
PEN Norway
PEN Sweden
Stop Honour Killings
Strategic Litigation Project, Atlantic Council
United for Iran