فرقه دموکرات آذربایجان فرقه دموکرات آذربایجانپرداختن به موضوع آموزش به زبان مادری از جمله موضوعهایی است که با توجه به ابعاد حقوقی، اجتماعی، و روانشناختی آن در حوزهٔ حقوق بنیادین بشر قرار میگیرد. هیچ کشوری نمیتواند با طرح بهانههای واهی، امنیتی کردن، و طرح این گزارۀ نادرست که موضوعی داخلی است از مسئولیت فراهمسازی امکانات لازم برای آموزش زبان مادری شانه خالی کند. زبان مادری بخشی از میراث معنوی انسانها و فرهنگ مشترک مردمان این کرهٔ زمین است.…
زبان کُردی با بیش از ۵۰میلیون گویشور، پراکندگی در مرز چهار کشور، و دیاسپورای [مهاجران] چندمیلیونی دارای لهجهها و زیرلهجههای متنوعی است و از سرمایههای ارزشمند فرهنگی بشر به شمار میرود. تأکید بر اهمیت این زبان به معنای باور به برتری زبانی نیست؛ بلکه هدف، ایجاد فضایی دموکراتیک است که در آن هیچ زبانی به «دیگری» تبدیل نشود و معیار، حقوق انسانی و برابری فرهنگی باشد، نه تعداد گویشوران یا فرصتهای سیاسی فراهمشده برای رشد یک زبان.
پیش از شکلگیری دولت مدرن در ایران، ملیتهای مختلف در چارچوب حجرهها و مکتبخانهها با زبانهای گوناگون آموزش میدیدند و شماری از برجستهترین شاعران و ادیبان کرد تا دوران معاصر، پرورشیافته همین نظام آموزشی بودند. با شکلگیری دولتهای متمرکز تقلیدی در خاورمیانه برخلاف روندهای فرهنگی در بسیاری از کشورهای غربی وضعیت برای ملیتهای فرودست سختتر شد و نگاه امنیتی بر حوزه فرهنگ غلبه یافت. این رویکرد طرد و انکار هنوز ادامه دارد و در ایران، موضوع زبان و آموزش به زبان مادری، چه از طریق قوانین رسمی و چه رویههای نانوشته، اغلب امنیتی تلقی میشود. این نگرش محدود به ساختارهای حکومتی نیست و گاه برخی محافل آکادمیک نیز در بازتولید آن سهیماند.
نمونههای متعدد بازخواست، فشار و زندانی شدن آموزگاران زبان کُردی نشاندهنده تداوم این محدودیتهاست. ادریس منبری و سوما پورمحمدی از معلمان زبان کُردی انجمن نوژین در سنندج در زندان به سر میبرند. پیشتر نیز زارا محمدی، از معلمان شناختهشده، و همسرش سیوان ابراهیمی با مجازات زندان روبهرو شدهاند و در شهرهای دیگر نیز موارد مشابهی گزارش شده است.
شایان ذکر است که در چند سال اخیر، از سوی نهاد آموزش و پرورش، مجازاتهایی همچون اخراج، تعلیق و تبعید در مورد شماری از معلمان مدارس که بهصورت داوطلبانه به آموزش زبان کردی مشغول بودند، اعمال شده است.
امروزه پژوهشهای علمی در حوزههای آموزش، فرهنگ و روانشناسی کودک نشان میدهد که آموزش به زبان مادری نقشی اساسی در شکوفایی فرهنگی، تقویت اعتماد به نفس، بهبود فرایند یادگیری و پرورش استعدادهای فردی دارد.
در چنین شرایطی، نقش خانوادهها ، انجمنهای آموزشی مردمنهاد و فعال در عرصۀ آموزش به زبان مادری، و جامعهٔ آموزشی اهمیتی دوچندان مییابد. انجمن صنفی معلمان کردستان از خانوادهها، معلمان، و دانشآموزان میخواهد ضمن مطالبهٔ حق بنیادین آموزش به زبان مادری، با بهرهگیری از امکانات موجود به تقویت توانمندیهای زبانی خود در عرصههای علمی، ادبی، و هنری بپردازند و از منابع گسترده، بهویژه در فضای مجازی، استفاده کنند و تحقق آموزش به زبان مادری را به آیندهای نامعلوم موکول نسازند.
بدون شک انجمن صنفی معلمان کردستان این حق را برای همۀ فرزندان ملتهای غیر فارس، ترک، عرب، بلوچ، گیلک، و سایر ملل موجود در جغرافیای سیاسی ایران خواستار است و اجرای علمی و واقعی آن را در جهت استقرار تفکر دمکراتیک ضروری میداند و باور دارد نمیتوان زیر لوای شعار ساختگی «حفظ تمامیت ارضی و برجسته کردن واژۀ بیمعنی تجزیەطلبی» فرزندان بیش از نیمی از مردم این جغرافیا را از حق آموزش به زبان مادری محروم کرد.
انجمن صنفی معلمان کردستان تلاش معلمان، کنشگران و تمامی نهادهای فعال در عرصۀ آموزش به زبان مادری و مطالبە آن را میستاید و خواستار گسترش این فعالیتهاست و امید دارد در سایۀ آن سیستم آموزشی عدالتمحور مبتنی بر حق آموزش به زبان مادری در تمام ایران پیرو شود.
انجمن صنفی معلمان کردستان (سقز و زیویه، سنندج، مریوان و سروآباد)
۱ اسفند ۱۴۰۴
برگرفته از کانال تلگرام شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان ایران